Τις σοβαρές δυσλειτουργίες που έχει προκαλέσει στην πράξη η κατάργηση των σχολικών επιτροπών περιέγραψε με σαφήνεια ο Κώστας Κομπίνος, διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Δαφίων Λέσβου, μιλώντας στον «Ν» 99fm. Η μαρτυρία του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το σχολείο των Δαφίων, που ανήκει στον Δήμο Δυτικής Λέσβου, βιώνει ήδη εδώ και χρόνια το νέο καθεστώς, προοιωνίζοντας –όπως ο ίδιος τονίζει– το πώς θα είναι τα πράγματα πανελλαδικά από εδώ και στο εξής. 

Οριστικό τέλος από 1η Αυγούστου 2026

Υπενθυμίζεται ότι από την 1η Αυγούστου 2026 καταργούνται οριστικά όλες οι σχολικές επιτροπές που είχαν διατηρηθεί μεταβατικά, βάσει του ν. 5056/2023. Οι αρμοδιότητές τους μεταφέρονται πλήρως στους οικείους δήμους, σύμφωνα με διάταξη του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως και τις 8 Ιανουαρίου.

Με τη ρύθμιση αυτή, οι δήμοι αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου τη διαχείριση των οικονομικών και λειτουργικών ζητημάτων των σχολικών μονάδων, όπως προβλέπεται στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 28 του ίδιου νόμου, ενώ παράλληλα ενισχύεται ο θεσμός της πάγιας προκαταβολής προς τους διευθυντές των σχολείων. 

«Πρωτοφανής και απαράδεκτη κατάσταση»

Το Δημοτικό Σχολείο Δαφίων είναι εξαθέσιο, με 65 μαθητές. Όπως ανέφερε ο κ. Κομπίνος, οι σχολικές επιτροπές στον Δήμο Δυτικής Λέσβου έχουν καταργηθεί ήδη από το 2023, γεγονός που του επιτρέπει να μιλά με εμπειρικούς όρους για τις συνέπειες της αλλαγής. «Είμαι στην εκπαίδευση 20 χρόνια, τα τελευταία 10 ως διευθυντής. Αυτό που βιώνουμε είναι πρωτοφανές και απαράδεκτο», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι παροχές προς τα σχολεία γίνονται πλέον «με το σταγονόμετρο», μέσω του Τμήματος Παιδείας του Δήμου. Αν και προβλέπεται η διάθεση πάγιας προκαταβολής –ξεκινώντας από τα 500 ευρώ ετησίως, ανάλογα με τη δυναμικότητα του σχολείου– στο σχολείο των Δαφίων δεν έχει δοθεί ούτε αυτό το ελάχιστο ποσό. 

Καθυστερήσεις, συγκεντρωτισμός και απώλεια ελέγχου

Όπως εξήγησε ο διευθυντής, με το νέο καθεστώς ο Δήμος έχει συνάψει κεντρικές συμβάσεις με προμηθευτές για υλικά, αγαθά και υπηρεσίες. Ωστόσο, τα αιτήματα των σχολείων ικανοποιούνται με μεγάλες χρονικές καθυστερήσεις και συχνά με περιορισμένο τρόπο, ειδικά σε ό,τι αφορά τον εκπαιδευτικό εξοπλισμό.

«Όταν υπήρχαν οι σχολικές επιτροπές, γνωρίζαμε τους προμηθευτές, πηγαίναμε άμεσα, εκδίδαμε τιμολόγιο και η επιτροπή αποζημίωνε γρήγορα. Είχαμε τον έλεγχο των αναγκών μας», ανέφερε. Σήμερα, όπως είπε, όλες οι σχολικές μονάδες έχουν συγκεντρωθεί σε έναν μηχανισμό, ο οποίος αποδεικνύεται χρονοβόρος και αναποτελεσματικός. 

Όχι μόνο τα βασικά

Ο κ. Κομπίνος παραδέχθηκε ότι βασικές ανάγκες, όπως η θέρμανση ή το πετρέλαιο, καλύπτονται. Το πρόβλημα, όμως, εντοπίζεται στο ότι «έχουν περιοριστεί δραστικά οι δαπάνες και τα έσοδα των σχολείων», με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατός ο εκσυγχρονισμός τους.

Έφερε ως παράδειγμα τη βλάβη σε διαδραστικό πίνακα: η αποκατάσταση απαιτεί αίτημα, αναζήτηση τεχνικού και αναμονή ημερών, κατά τις οποίες οι μαθητές στερούνται βασικό εκπαιδευτικό εργαλείο. «Και μιλάμε για κάτι που χάλασε, όχι για κάτι καινούριο», τόνισε. 

«Δωρεάν παιδεία όχι μόνο στα λόγια»

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με τον ίδιο, η προσφυγή στους συλλόγους γονέων και κηδεμόνων για την κάλυψη εξόδων, ακόμη και για ξενόγλωσσα βιβλία. «Ο ρόλος του συλλόγου δεν είναι να πληρώνει αυτά που θα έπρεπε να καλύπτει η δωρεάν παιδεία», υπογράμμισε, κάνοντας λόγο για περιπτώσεις όπου γονείς βάζουν το χέρι στην τσέπη για να καλυφθούν βασικές ανάγκες. 

Η κυβερνητική αιτιολόγηση

Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος έχει χαρακτηρίσει τις σχολικές επιτροπές «διοικητικό μόρφωμα», μιλώντας στη Βουλή. Όπως έχει εξηγήσει, επρόκειτο για νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου χωρίς προσωπικό και ουσιαστική διοικητική δομή, που λειτουργούσαν μόνο με διοικητικά συμβούλια και οικονομική διαχείριση.

Ο ίδιος έχει αναφερθεί σε έλλειψη κανονισμού προμηθειών, μη εφαρμογή του νόμου περί δημοσίων συμβάσεων (ν. 4412/2016), απουσία αξιόπιστων οικονομικών καταστάσεων και ανεπαρκή προετοιμασία για το διπλογραφικό σύστημα. Μάλιστα, έχει κάνει λόγο για περιπτώσεις κακοδιαχείρισης, παραιτήσεις αιρετών λόγω υπεξαιρέσεων δεκάδων χιλιάδων ευρώ, ελέγχους ορκωτών λογιστών και ακόμη και μηνύσεις για ύποπτες τραπεζικές συναλλαγές.

Παράλληλα, ο υπουργός έχει επισημάνει ότι οι δαπάνες των σχολείων είναι προβλέψιμες –κυρίως αναλώσιμα και βασικές λειτουργικές ανάγκες– και μπορούν να προϋπολογιστούν από την αρχή κάθε σχολικής χρονιάς, ενώ πολλές προμήθειες, όπως το πετρέλαιο, γίνονταν ήδη κεντρικά από τους δήμους. 

Πάγια προκαταβολή και «αναταράξεις»

Στο πλαίσιο της μετάβασης, προβλέπεται ενίσχυση της πάγιας προκαταβολής: 500 ευρώ για μικρά σχολεία, 1.000 ευρώ για μεγαλύτερα σχολεία με πάνω από 12 τμήματα και έως 3.000 ευρώ για τα σχολικά επαγγελματικά κέντρα, με δυνατότητα ανανέωσης. Επίσης, δίνεται η δυνατότητα σύστασης δύο επιτροπών από τα δημοτικά συμβούλια, με συμμετοχή και μη αιρετών εκπροσώπων γονέων, για την αντιμετώπιση πρακτικών ζητημάτων.

«Ενδεχομένως να υπάρξουν κάποιες αναταράξεις», έχει παραδεχθεί ο υπουργός, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι δήμοι είχαν επαρκή χρόνο προετοιμασίας. 

«Αυτό θα είναι το αύριο»

Για τον κ. Κομπίνο, πάντως, η πραγματικότητα στα Δάφια δείχνει καθαρά τι περιμένει τα σχολεία από εδώ και εμπρός. «Είμαστε σε απόγνωση και δεν είμαι ο μόνος. Μιλάω με συναδέλφους διευθυντές. Αυτό που ζούμε σήμερα, αυτό θα είναι το αύριο για όλα τα σχολεία», κατέληξε, ζητώντας είτε ουσιαστική συνεργασία με τους δήμους είτε επιστροφή σε ένα πλαίσιο που θα δίνει πραγματική αυτονομία και άμεση δυνατότητα κάλυψης των αναγκών των σχολικών μονάδων.