Η ρύθμιση έχει στόχο να διατηρηθεί το σημερινό καθεστώς καταβολής για περίπου 100.000 δικαιούχους συντάξεων λόγω θανάτου, οι οποίοι σήμερα λαμβάνουν τόσο τη δική τους σύνταξη όσο και πλήρη σύνταξη χηρείας χωρίς περικοπή της εθνικής σύνταξης. 

Νομοθετική παρέμβαση για τις συντάξεις χηρείας εξετάζει η κυβέρνηση, μετά τις εξελίξεις που προκάλεσε η πρόσφατη απόφαση του Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με τη χορήγηση της εθνικής σύνταξης σε περιπτώσεις σώρευσης περισσότερων συντάξεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο υπουργείο Εργασίας διαμορφώνεται σχέδιο νέας ρύθμισης με στόχο να διατηρηθεί το σημερινό καθεστώς καταβολής για περίπου 100.000 δικαιούχους συντάξεων λόγω θανάτου, οι οποίοι σήμερα λαμβάνουν τόσο τη δική τους σύνταξη όσο και πλήρη σύνταξη χηρείας χωρίς περικοπή της εθνικής σύνταξης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Dnews, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως αναμένει να καθαρογραφεί η απόφαση του ΣτΕ, προκειμένου να εξετάσει πλήρως το ζήτημα και να αποσαφηνιστεί το εύρος των συνεπειών που μπορεί να προκύψουν για τις ήδη καταβαλλόμενες περίπου 100.000 συντάξεις χηρείας.

Ωστόσο, αρμόδιες πηγές ξεκαθαρίζουν ότι μέχρι σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί από τον e-ΕΦΚΑ καμία περικοπή σε περιπτώσεις σώρευσης περισσότερων εθνικών συντάξεων και η ίδια πρακτική θα συνεχιστεί και στο εξής. Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, «καμία σύνταξη χηρείας δεν πρόκειται να περικοπεί».

Τι αλλάζει μετά την απόφαση του ΣτΕ

Το θέμα άνοιξε μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για την αποκαλούμενη «εγκύκλιο Τσακλόγλου», η οποία είχε εκδοθεί το 2021 ερμηνεύοντας τον νόμο Κατρούγκαλου και προέβλεπε ότι ένας συνταξιούχος δεν μπορεί να λαμβάνει περισσότερες από μία εθνικές συντάξεις.

Το ΣτΕ έκρινε ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση βρίσκεται εντός της λογικής του νόμου, ωστόσο παράλληλα αποφάνθηκε ότι η εγκύκλιος είχε κανονιστικό χαρακτήρα και όχι απλώς ερμηνευτικό, γεγονός που ουσιαστικά δεν επιτρέπει την εφαρμογή της με τη μορφή που είχε εκδοθεί.

Η απόφαση αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των συντάξεων χηρείας που έχουν απονεμηθεί από το 2019 και μετά, δηλαδή από την έναρξη εφαρμογής του νόμου Κατρούγκαλου, καθώς θεωρητικά θα μπορούσε να τεθεί θέμα αναπροσαρμογής των ποσών για όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα και δεύτερη σύνταξη. 

Στο επίκεντρο βρίσκονται περίπου 100.000 δικαιούχοι συντάξεων λόγω θανάτου, οι οποίοι σήμερα λαμβάνουν τόσο τη δική τους εθνική σύνταξη όσο και το πλήρες ποσό της σύνταξης χηρείας. Εάν εφαρμοζόταν αυστηρά η σχετική διάταξη, τότε οι συνταξιούχοι αυτοί θα διατηρούσαν μόνο μία εθνική σύνταξη, ενώ από τη δεύτερη σύνταξη θα λάμβαναν αποκλειστικά το ανταποδοτικό τμήμα.

Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μειώσεις που σε αρκετές περιπτώσεις θα ξεπερνούσαν τα ακόμη και τα 300 ευρώ το μήνα, δημιουργώντας σημαντικές απώλειες εισοδήματος για χιλιάδες νοικοκυριά.

Στο τραπέζι ακόμη και νομοθετική λύση

Παράλληλα, θα μπορούσε να ανοίξει και θέμα επιστροφής ποσών που θεωρητικά καταβλήθηκαν χωρίς να προβλέπονται από τη σχετική διάταξη. Ωστόσο, κυβερνητικές πηγές ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχει πρόθεση αναζήτησης αναδρομικών ή ενεργοποίησης διαδικασιών επιστροφής χρημάτων από συνταξιούχους.

Στο υπουργείο Εργασίας επικρατεί η άποψη ότι το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί με κοινωνικά και πολιτικά κριτήρια, καθώς αφορά μια ιδιαίτερα ευάλωτη κατηγορία πολιτών, η οποία έχει ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια από τις αλλεπάλληλες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα.

Για τον λόγο αυτό, εξετάζονται όλα τα πιθανά σενάρια διαχείρισης του ζητήματος μετά την καθαρογραφή της απόφασης του ΣτΕ, ακόμη και νομοθετική παρέμβαση, εφόσον κριθεί αναγκαίο ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν περικοπές στις ήδη καταβαλλόμενες συντάξεις.

Η κατεύθυνση που έχει δοθεί προς τον e-ΕΦΚΑ είναι να διατηρηθεί το σημερινό καθεστώς καταβολής μέχρι να ξεκαθαρίσει πλήρως το τοπίο μετά την καθαρογραφή της απόφασης, χωρίς αιφνιδιασμούς και χωρίς κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αναστάτωση στους συνταξιούχους.

Δεν ενεργοποιείται η μείωση μετά την τριετία

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να μην ενεργοποιήσει ούτε τη δεύτερη εκκρεμή διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου που αφορά τις συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα.

Πρόκειται για τη γνωστή πρόβλεψη που ορίζει ότι μετά την πάροδο τριών ετών από την έναρξη καταβολής της σύνταξης χηρείας, το ποσοστό της σύνταξης μειώνεται από το 70% στο 35% στην περίπτωση που ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει και δεύτερη σύνταξη.

Η συγκεκριμένη περικοπή έχει ήδη εφαρμοστεί για συνταξιούχους του Δημοσίου και του πρώην ΟΓΑ, όχι όμως και για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, όπου το μέτρο παραμένει ουσιαστικά «παγωμένο» όλα τα προηγούμενα χρόνια.

Παρά τα σενάρια που κατά καιρούς έχουν κυκλοφορήσει περί ενεργοποίησης της συγκεκριμένης διάταξης, αρμόδιες πηγές αναφέρουν ότι δεν υπάρχει τέτοιος σχεδιασμός.

Στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε νέες κοινωνικές αντιδράσεις, καθώς θα οδηγούσε σε σημαντικές μειώσεις εισοδημάτων για χιλιάδες συνταξιούχους που στηρίζονται στις συντάξεις χηρείας για να καλύψουν βασικές ανάγκες διαβίωσης.