Με μεγάλη συμμετοχή κοινού πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Δευτέρας 9 Ιουνίου στην αίθουσα «Σαπλιτζά» στο Κάτω Κάστρο Μυτιλήνης η παρουσίαση του νέου βιβλίου της Βασιλικής Καραπιπέρη - Αλατζά με τίτλο «Μυτιλήνη – Συνοικισμός: Μεγαλώνοντας στην άκρη της πόλης», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Εν Αθήναις».

Την εκδήλωση συντόνισε ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, Παύλος Τριανταφυλλίδης, ο οποίος αναφέρθηκε στη διαχρονική προσπάθεια της συγγραφέα να διασώσει και να μεταδώσει τη σύγχρονη τοπική ιστορία της Μυτιλήνης. Όπως σημείωσε, μετά την έρευνά της για τα Λαδάδικα, η Βασιλική Καραπιπέρη στρέφεται τώρα στον προσφυγικό Συνοικισμό, ανασυνθέτοντας έναν κόσμο αλληλεγγύης, κοινοτικής ζωής και συλλογικής μνήμης.

Ένα βιβλίο για όσα χάνονται

Η καθηγήτρια Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Αναστασία Ζήση χαρακτήρισε το βιβλίο μια «χειροποίητη συλλογική ανάμνηση», φτιαγμένη από εικόνες, βιώματα και μνήμες της προσφυγικής γειτονιάς. Τόνισε ότι μέσα από την αφήγηση αναβιώνουν στοιχεία μιας καθημερινότητας που έχει χαθεί: το παιχνίδι στις αλάνες, οι ανοιχτές πόρτες, οι δεσμοί αλληλεγγύης και η συλλογική ζωή των κατοίκων.

Όπως ανέφερε, το βιβλίο δεν αποτελεί μόνο προσωπική μαρτυρία της συγγραφέα, αλλά καταγράφει μια ολόκληρη εποχή και μια κοινωνία που διαμορφώθηκε από τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Ο Συνοικισμός ως ζωντανός τόπος μνήμης

Η αρχιτέκτονας Ήβα Βουγιούκα – Φράγκου προσέγγισε το έργο μέσα από τη σκοπιά της αρχιτεκτονικής και της πολεοδομίας. Υπογράμμισε ότι ο Συνοικισμός δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο κατοικιών, αλλά έναν τόπο γεμάτο ανθρώπινες ιστορίες και βιώματα.

Όπως εξήγησε, οι κατοικίες που δημιουργήθηκαν για τους πρόσφυγες του Μεσοπολέμου σχεδιάστηκαν με γνώμονα τη λειτουργικότητα και την κάλυψη άμεσων στεγαστικών αναγκών. Ωστόσο, η διάταξη των αυλών, των μικρών δρόμων και των κοινόχρηστων χώρων δημιούργησε μια ισχυρή αίσθηση κοινότητας, η οποία αποτυπώνεται έντονα στις σελίδες του βιβλίου.

Οι φωτογραφίες ως φορείς μνήμης

Η αρχαιολόγος και διδάκτωρ Οπτικής Ανθρωπολογίας Ειρήνη Χρυσοχέρη εστίασε στον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζουν οι φωτογραφίες στο βιβλίο.

Όπως ανέφερε, η συγγραφέας δεν χρησιμοποιεί το φωτογραφικό υλικό απλώς ως εικονογράφηση, αλλά ως αφετηρία της αφήγησης και της μνήμης. Στάθηκε ιδιαίτερα σε οικογενειακές φωτογραφίες που διασώθηκαν από τη Σμύρνη και μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά, επισημαίνοντας ότι λειτουργούν ως φορείς μνήμης, απώλειας και οικογενειακής συνέχειας.

Σύμφωνα με την ίδια, το βιβλίο προσεγγίζει τις εικόνες με μια βαθιά ανθρωπολογική ματιά, αναζητώντας όχι μόνο τι απεικονίζουν αλλά και τι σημαίνουν για τους ανθρώπους που τις διατήρησαν.

«Μια συνοικία που αξίζει προσοχής και σήμερα»

Παρών στην εκδήλωση ήταν και ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας, ο οποίος χαρακτήρισε συγκινητική την παρουσίαση, τονίζοντας ότι ο Συνοικισμός αποτελεί μια γειτονιά με σημαντική ιστορική διαδρομή που εξακολουθεί να έχει ιδιαίτερη αξία και στη σύγχρονη πόλη.

Συγκινημένος εμφανίστηκε και ο φωτογράφος και περιβαλλοντολόγος Μιχάλης Μπάκας, κάτοικος της περιοχής τα τελευταία είκοσι χρόνια, ο οποίος αναφέρθηκε στη συνεργασία του με τη συγγραφέα και στη συμβολή του φωτογραφικού υλικού στην έκδοση.

Το βιβλίο της Βασιλικής Καραπιπέρη - Αλατζά αποτελεί μια καταγραφή της ζωής στον προσφυγικό Συνοικισμό της Μυτιλήνης, μέσα από προσωπικές μαρτυρίες, φωτογραφικά τεκμήρια και συλλογικές μνήμες, φωτίζοντας μια σημαντική πτυχή της νεότερης ιστορίας της πόλης.