Στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Μυτιλήνης κατέθεσαν την Τετάρτη 10 Ιουνίου κοινό υπόμνημα – μηνυτήρια αναφορά ο Περιβαλλοντικός και Κοινωνικός Σύλλογος «Πρωτοβουλία Ερεσού» και ο Φυσιολατρικός και Ανθρωπιστικός Σύλλογος «Ηλιαχτίδα Μανταμάδου», με τη στήριξη της Ομάδας Αναβίωσης Πανηγυριών Μανταμάδου, ζητώντας τη διερεύνηση ευθυνών για τη διαχείριση της κρίσης του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.

Σύμφωνα με τους δύο συλλόγους, το υπόμνημα θα αποσταλεί επίσης στους Δήμους Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής, στα Υπουργεία Εσωτερικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Οι συντάκτες της αναφοράς υποστηρίζουν ότι οι αρμόδιοι φορείς είχαν έγκαιρη γνώση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου, χωρίς ωστόσο να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα πρόληψης και ενημέρωσης των κτηνοτρόφων. Ειδική αναφορά γίνεται στην αδυναμία, όπως υποστηρίζουν, έγκαιρου εντοπισμού της νόσου από τις αρμόδιες υπηρεσίες, παρά την ύπαρξη κρουσμάτων ήδη από τον Ιανουάριο του 2026.

Ερωτήματα για τα μέτρα πρόληψης και τις πύλες εισόδου

Στη μηνυτήρια αναφορά επισημαίνεται ότι οι πύλες εισόδου του νησιού από την Τουρκία, όπως η Πέτρα και το Πλωμάρι, εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς απολυμαντικές τάφρους, ενώ αντίστοιχα ζητήματα, σύμφωνα με τους συλλόγους, καταγράφονται και στα λιμάνια που συνδέουν τη Λέσβο με την υπόλοιπη χώρα.

Παράλληλα, ζητείται να διερευνηθεί γιατί δεν ενεργοποιήθηκαν διαδικασίες έκτακτης ανάγκης και γιατί δεν ζητήθηκε, κατά τους ίδιους, εγκαίρως η συνδρομή ευρωπαϊκών μηχανισμών αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον Έλεγχο της Νόσου του Αφθώδους Πυρετού (EuFMD).

Οι σύλλογοι υποστηρίζουν ότι δεν αξιοποιήθηκαν διαθέσιμα εργαλεία και χρηματοδοτικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν τόσο στην αντιμετώπιση της νόσου όσο και στην αποζημίωση των πληγέντων κτηνοτρόφων.

Στο επίκεντρο η υποστελέχωση των υπηρεσιών

Ένα ακόμη βασικό σημείο της αναφοράς αφορά την υποστελέχωση της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας. Οι δύο σύλλογοι υποστηρίζουν ότι η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου δεν αξιοποίησε τη δυνατότητα υποβολής αιτημάτων για πρόσληψη μόνιμου κτηνιατρικού προσωπικού κατά τα προηγούμενα έτη, με αποτέλεσμα οι υπηρεσίες να παραμένουν αποδυναμωμένες σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.

Μάλιστα, επικαλούνται και το πόρισμα της αποστολής εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επισκέφθηκε τη Λέσβο τον Μάρτιο του 2026 για την αξιολόγηση της κατάστασης, υποστηρίζοντας ότι αναδεικνύονται σημαντικές αδυναμίες στον σχεδιασμό πρόληψης και βιοασφάλειας.

Ζητούν διαφάνεια στις δειγματοληψίες

Οι συντάκτες της μηνυτήριας αναφοράς θέτουν επίσης ζητήματα σχετικά με τις διαδικασίες δειγματοληψίας και εργαστηριακών ελέγχων. Ζητούν να εξεταστεί η δυνατότητα οι κτηνοτρόφοι να μπορούν να λαμβάνουν παράλληλα δείγματα αίματος κατά τους ελέγχους, ώστε να αποστέλλονται σε πιστοποιημένα εργαστήρια για διασταύρωση των αποτελεσμάτων.

Παράλληλα, ζητούν να διερευνηθούν οι αποφάσεις που αφορούσαν τους περιορισμούς στη διακίνηση νωπού γάλακτος και κρέατος, καθώς και η επιστημονική τεκμηρίωση πάνω στην οποία βασίστηκαν τα συγκεκριμένα μέτρα.

Ανησυχία για το πρόβατο της φυλής Λέσβου

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία του προβάτου της φυλής Λέσβου, το οποίο αποτελεί αυτόχθονο γενετικό πόρο του νησιού. Οι δύο σύλλογοι εκφράζουν την ανησυχία ότι οι μαζικές θανατώσεις ζώων και η διαχείριση της επιζωοτίας έχουν δημιουργήσει κινδύνους για τη διατήρηση της συγκεκριμένης φυλής.

Στο πλαίσιο αυτό ζητούν να εξεταστεί γιατί δεν εφαρμόστηκε στοχευμένος εμβολιασμός με εμβόλια τύπου DIVA, υποστηρίζοντας ότι αντίστοιχες πρακτικές έχουν αξιοποιηθεί από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Κύπρος.

«Δεν θα είναι η τελευταία νομική ενέργεια»

Οι δύο σύλλογοι δηλώνουν ότι η κατάθεση της μηνυτήριας αναφοράς αποτελεί την πρώτη από μια σειρά πρωτοβουλιών που προτίθενται να αναλάβουν για το ζήτημα του αφθώδους πυρετού.

Όπως αναφέρουν, θα συνεχίσουν να διεκδικούν τη διερεύνηση ευθυνών για τη διαχείριση της κρίσης, υποστηρίζοντας ότι οι επιπτώσεις στην κτηνοτροφία, την τοπική οικονομία και την κοινωνική συνοχή της Λέσβου είναι ιδιαίτερα σοβαρές και απαιτούν πλήρη διαφάνεια και λογοδοσία από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.