Μια κινηματογραφική βραδιά αφιερωμένη στη μνήμη, στον ξεριζωμό και στο συλλογικό τραύμα της Ανταλλαγής των Πληθυσμών διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «Ο Αλκαίος». Την Τετάρτη 5 Αυγούστου, στις 8.30 το βράδυ, στο Πολύκεντρο Πλωμαρίου, θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Διωγμένοι για την Ειρήνη – Όταν οι Έλληνες και οι Τούρκοι χωρίστηκαν», των Osman Okkan και Simone Sitte.

Η ταινία προσεγγίζει μία από τις πιο δραματικές σελίδες της νεότερης ιστορίας, τη λεγόμενη «ανταλλαγή πληθυσμών» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, η οποία συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λωζάνης το 1923. Μέσα από ιστορικά στοιχεία, σπάνια πλάνα και προσωπικές μαρτυρίες, αναδεικνύονται οι συνέπειες μιας πολιτικής απόφασης που άλλαξε βίαια τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.

Μαρτυρίες από τη Λέσβο

Ιδιαίτερη σημασία για το λεσβιακό κοινό έχει το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε στη Λέσβο και την Κρήτη. Στο ντοκιμαντέρ μιλούν, μεταξύ άλλων, ανταλλαγέντες από το Σκαλοχώρι και την Καλλονή, ξεδιπλώνοντας τις μνήμες και τα συναισθήματά τους από την επιστροφή στα χωριά όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν.

Οι αφηγήσεις τους μεταφέρουν τον θεατή πέρα από τους αριθμούς και τα επίσημα ιστορικά κείμενα. Φέρνουν στο προσκήνιο τους ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια, τις γειτονιές και τις κοινότητές τους, αλλά κράτησαν ζωντανές για δεκαετίες τις εικόνες και τις μνήμες των πατρογονικών τους τόπων.

Το ντοκιμαντέρ δημιουργήθηκε το 2003 για τα τηλεοπτικά δίκτυα ARTE και WDR και περιλαμβάνει συνεντεύξεις με επιζώντες των τραγικών γεγονότων. Η προβολή του στο Πλωμάρι πραγματοποιείται έπειτα από πρόταση των φιλολόγων Χρήστου Χατζηλία και Βέρας Κωφοπούλου, οι οποίοι συμμετείχαν στην προετοιμασία της ελληνικής έκδοσης της ταινίας.

Δύο εκατομμύρια άνθρωποι στον δρόμο της προσφυγιάς

Μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης, περίπου 1,5 εκατομμύριο χριστιανοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες, ενώ περίπου 500.000 μουσουλμάνοι της Ελλάδας εξαναγκάστηκαν να εγκατασταθούν στην Τουρκία.

Η ταινία διερευνά τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε αυτός ο μαζικός και υποχρεωτικός εκτοπισμός, αλλά και τις επιπτώσεις του στις ζωές των ανθρώπων και των απογόνων τους. Παράλληλα, εξετάζει πώς κοινωνίες που είχαν συνυπάρξει επί αιώνες οδηγήθηκαν στον βίαιο διαχωρισμό, στο όνομα μιας ειρήνης που άφησε πίσω της βαθιές πληγές.

Μια ταινία που προκαλεί διάλογο

Το ντοκιμαντέρ έχει ήδη προβληθεί με επιτυχία σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, σε μικρασιατικούς συλλόγους, καθώς και σε ειδική εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Σε κάθε προβολή, το ενδιαφέρον του κοινού υπήρξε έντονο, ενώ ακολούθησαν συζητήσεις με τον σκηνοθέτη και τους συνεργάτες της ελληνικής έκδοσης, Σοφία Γεωργαλλίδη, Χρήστο Χατζηλία και Βέρα Κωφοπούλου.

Στόχος των συντελεστών είναι η ταινία να ταξιδέψει σε ολόκληρη την Ελλάδα, ανοίγοντας έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τη μνήμη, την προσφυγιά, την ειρηνική συνύπαρξη και τις συνέπειες που μπορούν να έχουν οι πολιτικές αποφάσεις στις ζωές των απλών ανθρώπων.

Τη φιλολογική και ιστορική επιμέλεια της ελληνικής έκδοσης υπογράφει ο Χρήστος Χατζηλίας, ενώ στην αφήγηση συμμετέχουν ο ίδιος και η Βέρα Κωφοπούλου. Την τεχνική και ψηφιακή υποστήριξη, καθώς και την ηχογράφηση της ελληνικής αφήγησης, ανέλαβαν ο Νίκος Τσιριγώτης και ο Αλέξανδρος Σπάθης. Φιλική συμβολή είχαν ο Γιώργος Παπαδόπουλος και η Τσεβή Τζιτζίκου.