Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε στη Λέσβο το 5ο Διεθνές Θερινό Σχολείο ISLAS 2026, με τίτλο «Islands as Lighthouses for Sustainability: Applications for Sustainability, Marine and Land Planning on Islands». Από τις 2 έως τις 12 Ιουλίου, το νησί βρέθηκε στο επίκεντρο ενός διεθνούς διαλόγου για τη βιωσιμότητα, τον χωρικό σχεδιασμό και τις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές περιοχές.

Η φετινή διοργάνωση είχε ξεχωριστή σημασία, καθώς το πρόγραμμα επέστρεψε στον τόπο όπου γεννήθηκε, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της Λέσβου ως διεθνούς σημείου αναφοράς για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από το μέλλον των νησιών.

Στη Λέσβο νέοι επιστήμονες από 29 χώρες

Στο Θερινό Σχολείο συμμετείχαν 43 φοιτητές και νέοι ερευνητές από 29 χώρες, δημιουργώντας ένα πολυπολιτισμικό και ιδιαίτερα δυναμικό ακαδημαϊκό περιβάλλον. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από την Ευρώπη, την Ασία, την Αμερική και την Ωκεανία, από χώρες όπως η Αργεντινή, η Αυστραλία, η Βραζιλία, ο Καναδάς, η Κίνα, τα Φίτζι, η Ινδία, η Ινδονησία, η Τζαμάικα, το Μεξικό, οι Φιλιππίνες, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Ανάμεσά τους βρίσκονταν και αρκετοί φοιτητές των διεθνών μεταπτυχιακών προγραμμάτων Spatial Sciences Research Master, ISLANDS MSc και MESPOM, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να συνεργαστούν και να ανταλλάξουν γνώσεις, εμπειρίες και ερευνητικές προσεγγίσεις.

Εκπαίδευση μέσα και έξω από τις αίθουσες

Τον συντονισμό του Θερινού Σχολείου είχαν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Θανάσης Κίζος και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Groningen Δημήτρης Μπάλλας, πρώην μέλος ΔΕΠ του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus+ Blended Intensive Programme, συνδυάζοντας τη διαδικτυακή προετοιμασία με την εντατική δια ζώσης εκπαίδευση στη Λέσβο.

Το ακαδημαϊκό πρόγραμμα περιλάμβανε διαλέξεις, εργαστήρια χωρικής ανάλυσης με τη χρήση γεωχωρικών δεδομένων, εκπαιδευτικές επισκέψεις πεδίου, ομαδικές εργασίες και κοινωνικές δράσεις. Με αυτόν τον τρόπο, οι συμμετέχοντες δεν περιορίστηκαν στη θεωρητική προσέγγιση, αλλά είχαν τη δυνατότητα να μελετήσουν από κοντά τα σύνθετα ζητήματα που επηρεάζουν τις νησιωτικές κοινωνίες και τα οικοσυστήματά τους.

Από τον τουρισμό έως την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων

Στο επίκεντρο των εργασιών βρέθηκαν κρίσιμα ζητήματα θαλάσσιου και χερσαίου χωρικού σχεδιασμού, κοινωνικοοικονομικής προσαρμογής, περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και πολιτισμικής ανθεκτικότητας.

Με τη χρήση προηγμένων εργαλείων χωρικής ανάλυσης, οι συμμετέχοντες ανέπτυξαν τις δικές τους ερευνητικές εργασίες και παρουσίασαν τα αποτελέσματά τους μέσα από ομαδικές παρουσιάσεις και ατομικές εκθέσεις.

Οι μελέτες κάλυψαν διαφορετικές νησιωτικές περιοχές του κόσμου. Μεταξύ άλλων, εξετάστηκαν η διαχείριση της παράκτιας ζώνης στην Παντελλερία της Ιταλίας, οι χωρικές πιέσεις στην προστατευόμενη περιοχή φαλαινών της Τενερίφης, η ανάπτυξη του θαλάσσιου οικοτουρισμού στο νησί Belitung της Ινδονησίας και οι επιπτώσεις του τουρισμού στις χρήσεις γης στο O’ahu της Χαβάης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν ακόμη η μελέτη για τη σχέση της τουριστικής ανάπτυξης με την προστασία της θαλάσσιας χελώνας στη Ζάκυνθο, καθώς και η έρευνα για τις αυξανόμενες πιέσεις που δέχονται οι παράκτιες περιοχές της Μάλτας.

Η επιστημονική γνώση συνάντησε τη ζωή της πόλης

Το Θερινό Σχολείο δεν περιορίστηκε στην ακαδημαϊκή δραστηριότητα, αλλά έδωσε στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να γνωρίσουν τη Λέσβο και να έρθουν σε επαφή με την τοπική κοινωνία.

Η διοργάνωση ολοκληρώθηκε σε ιδιαίτερα εορταστικό κλίμα, καθώς αρκετοί φοιτητές και νέοι ερευνητές έλαβαν μέρος στον 4ο Mytilene Night Run. Ακολούθησε αποχαιρετιστήρια κοινωνική εκδήλωση, η οποία επισφράγισε δέκα ημέρες εντατικής εκπαίδευσης, συνεργασίας και ανταλλαγής εμπειριών.

Μια διεθνής συνεργασία που ξεκίνησε από τη Λέσβο

Το πρόγραμμα ISLAS αποτελεί κοινή πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου του Groningen, του Πανεπιστημίου Αιγαίου, του Πανεπιστημίου Las Palmas de Gran Canaria, του Πανεπιστημίου της Ισλανδίας και του διεθνούς μεταπτυχιακού προγράμματος ISLANDS MSc.

Η πρωτοβουλία στηρίζεται στη μακροχρόνια συνεργασία των εταίρων, η οποία άρχισε στη Λέσβο πριν από περισσότερο από μία δεκαετία και εξελίχθηκε σε έναν σημαντικό διεθνή ακαδημαϊκό θεσμό.

Από την έναρξή του, το 2021, το Θερινό Σχολείο έχει φιλοξενηθεί στη Λέσβο, αρχικά διαδικτυακά λόγω της πανδημίας και στη συνέχεια με φυσική παρουσία, στη Γκραν Κανάρια, στο Μπαλί και στην Ισλανδία. Η επιστροφή του στη Λέσβο το 2026 ανέδειξε εκ νέου τη συμβολή του νησιού στη διεθνή συζήτηση για τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών.Η επόμενη διοργάνωση έχει προγραμματιστεί για το 2027 στα Νησιά Φερόε.

Ευχαριστίες στους συντελεστές

Η Οργανωτική Επιτροπή ευχαρίστησε θερμά τους συμμετέχοντες και το διδακτικό προσωπικό για τη συμβολή τους στην επιτυχία του Θερινού Σχολείου, τόσο κατά τη διαδικτυακή προετοιμασία όσο και κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων στη Λέσβο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους Γιώργο Τσιλιμίγκα, Εύα Δεμερτζή, Σοφία Ζαφειρέλλη, Haiyun Xu, Έφη Χατζή, Sissal Dahl και Aya Yousef για τη διδακτική και επιστημονική τους συνεισφορά. Ευχαριστίες απευθύνθηκαν επίσης στις ομάδες του University of Groningen Summer/Winter School για την οργανωτική και διοικητική υποστήριξη που προσέφεραν σε όλα τα στάδια της διοργάνωσης.