Την ώρα που οι σύγχρονες τεχνολογικές εφαρμογές μπορούν να αλλάξουν ριζικά τον τρόπο αντιμετώπισης του δάκου, περιορίζοντας τόσο τις απώλειες στην ελαιοπαραγωγή όσο και τη χρήση εντομοκτόνων, το ελληνικό πρόγραμμα δακοκτονίας εξακολουθεί να υλοποιείται με μεθοδολογίες της δεκαετίας του 1960. Είναι αποδεδειγμένα αναποτελεσματικό και ιδιαίτερα κοστοβόρο.

Δορυφορικά δεδομένα και ψηφιακές δακοπαγίδες

Το 2026 υπάρχουν πλέον διαθέσιμα εργαλεία που επιτρέπουν τη συνεχή παρακολούθηση των συνθηκών μέσα στους ελαιώνες. Δορυφορικές εικόνες και μετεωρολογικά δεδομένα από αυτόματους μετεωρολογικούς σταθμούς και αισθητήρες υγρασίας μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό των περιοχών στις οποίες η αυξημένη υγρασία και οι θερμοκρασίες ευνοούν την ανάπτυξη του δάκου.

Με τον τρόπο αυτό, οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να γνωρίζουν σε ποια σημεία υπάρχει πραγματική ανάγκη επέμβασης και πού ένας ψεκασμός ενδέχεται να είναι περιττός. Αντί, δηλαδή, για οριζόντιες παρεμβάσεις, είναι δυνατόν να εφαρμοστεί ένα σύστημα στοχευμένης διαχείρισης, βασισμένο σε πραγματικά και διαρκώς ανανεούμενα δεδομένα.

Παράλληλα, οι ψηφιακές δακοπαγίδες μπορούν να καταγράφουν, σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, την εξέλιξη των πληθυσμών του εντόμου. Τα δεδομένα μπορούν να μεταδίδονται ηλεκτρονικά σε μια κεντρική πλατφόρμα, ώστε γεωπόνοι, υπηρεσίες και παραγωγοί να έχουν άμεση εικόνα της κατάστασης.

Ψεκασμοί ακριβείας με μικρότερο κόστος

Αντίστοιχα, τα σύγχρονα ψεκαστικά μηχανήματα, τόσο τα εναέρια όσο και εκείνα που κινούνται στο έδαφος, διαθέτουν τεχνολογίες γεωεντοπισμού. Έτσι, μπορούν να καταγράφονται με ακρίβεια οι εκτάσεις στις οποίες πραγματοποιήθηκε επέμβαση, οι διαδρομές που ακολουθήθηκαν και οι ποσότητες των σκευασμάτων που χρησιμοποιήθηκαν.

Η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων θα μπορούσε να περιορίσει τους άσκοπους ψεκασμούς, να μειώσει σημαντικά τη συνολική χρήση εντομοκτόνων, να περιορίσει την επιβάρυνση του περιβάλλοντος και, φυσικά, να μειώσει δραστικά το κόστος καταπολέμησης του δάκου.

Νεότερα και ασφαλέστερα σκευάσματα

Σημαντική πρόοδος έχει καταγραφεί και στην τεχνολογία των φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Σήμερα είναι διαθέσιμα σκευάσματα με πολύ χαμηλότερη υπολειμματικότητα, όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες οδηγίες και τα χρονικά όρια ασφαλείας.

Η επιλογή των κατάλληλων προϊόντων, σε συνδυασμό με την εφαρμογή τους μόνο όπου και όταν είναι αναγκαία, μπορεί να συμβάλει στην προστασία του ελαιοκάρπου, της ποιότητας του ελαιολάδου, της δημόσιας υγείας και του φυσικού περιβάλλοντος.

Σε άλλες μεσογειακές χώρες, μάλιστα, στοιχεία για την εξέλιξη των πληθυσμών του δάκου αναρτώνται σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Οι ελαιοπαραγωγοί και κάθε ενδιαφερόμενος μπορούν να παρακολουθούν την κατάσταση και να γνωρίζουν εγκαίρως τις περιοχές στις οποίες αυξάνεται ο κίνδυνος προσβολής.

Τίποτα από τα παραπάνω δεν έχει γίνει στην Ελλάδα μέχρι σήμερα.

Εξαγγελίες αλλαγών από το 2022

Η ανάγκη αναμόρφωσης του προγράμματος δεν διαπιστώνεται για πρώτη φορά. Την περίοδο κατά την οποία υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ήταν ο Γεώργιος Γεωργαντάς, από τις 8 Φεβρουαρίου 2022 έως τις 26 Μαΐου 2023, η τότε πολιτική ηγεσία είχε δηλώσει ότι δεν ήταν ικανοποιημένη από τον τρόπο εφαρμογής της δακοκτονίας και ότι επιδίωκε την αλλαγή του συστήματος.

Περισσότερα από τρία χρόνια αργότερα, τίποτα δεν έχει αλλάξει.

Το Υπουργείο ανακοινώνει συμβάσεις 38 εκατ. ευρώ

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε στις 24 Ιουλίου 2026 ότι οι ετήσιες συμβάσεις προμήθειας υλικών αντικαθίστανται από πολυετείς συμβάσεις. Σε σχεδόν πανηγυρικούς τόνους, το Υπουργείο το μόνο που δεν μας είπε είναι ότι προχώρησε σε μια επαναστατική τομή στη δακοκτονία.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η διαδικασία προχώρησε για πρώτη φορά μέσα στον Ιούλιο, αντί για τον Σεπτέμβριο ή ακόμη και τον Οκτώβριο, όπως συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια. Επιλέχθηκε, επίσης, η σύναψη συμφωνίας-πλαίσιο διάρκειας δύο ετών, με δυνατότητα παράτασης για ένα επιπλέον έτος.

Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 38.038.502 ευρώ, πλέον ΦΠΑ.

Με την Πράξη 201/2026 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία κοινοποιήθηκε στο Υπουργείο στις 22 Ιουλίου, κρίθηκε ότι δεν εμποδίζεται η υπογραφή έξι συμφωνιών-πλαίσιο για την προμήθεια των βασικών υλικών και των αντίστοιχων πρώτων εκτελεστικών συμβάσεων. Προβλέπεται, ωστόσο, η προσθήκη της απαιτούμενης εξειδίκευσης στη ρήτρα αναπροσαρμογής των τιμών.

Υλικά για ένα πρόγραμμα που έχει ήδη ξεκινήσει

Μετά την υπογραφή των συμβάσεων και τους ελέγχους για την τήρηση των τεχνικών και χημικών προδιαγραφών, τα υλικά θα αποσταλούν στις Περιφερειακές Ενότητες για τις ανάγκες του φετινού προγράμματος.

Η συγκεκριμένη αναφορά στην ανακοίνωση του Υπουργείου δείχνει ότι οι συντάκτες της δεν έχουν απολύτως καμία αίσθηση του γεγονότος ότι η καταπολέμηση του δάκου ξεκίνησε τον περασμένο Ιούνιο. Τα υλικά που θα σταλούν φέτος πιθανότατα θα χρησιμοποιηθούν την επόμενη χρονιά.

Για το αυτοτελές τμήμα που αφορά τις δακοπαγίδες, η σύμβαση θα πρέπει να υποβληθεί εκ νέου στον προβλεπόμενο έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Ο σχεδιασμός «2+1» του Γιάννη Ανδριανού

Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Γιάννης Ανδριανός χαρακτήρισε προτεραιότητα την ολοκλήρωση των διαδικασιών νωρίτερα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Όπως ανέφερε, η επιλογή του σχήματος «2+1» αποσκοπεί στην αποφυγή της επανάληψης του ίδιου διαγωνισμού κάθε χρόνο και στη δημιουργία ενός σταθερότερου προγραμματισμού. Κατά τον ίδιο, στόχος είναι τα απαραίτητα υλικά να βρίσκονται εγκαίρως στις περιοχές όπου απαιτούνται, ώστε να προστατεύονται η παραγωγή, η ποιότητα του ελληνικού ελαιολάδου και το εισόδημα των παραγωγών.

Ένα υπουργείο πολύ πίσω από την εποχή

Με λίγα λόγια, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δείχνει να βρίσκεται πολύ πίσω από την εποχή. Πολλοί πιστεύουν ότι ουσιαστικά δεν θέλει να λύσει ένα πρόβλημα το οποίο το ίδιο διαιωνίζει, επιλέγοντας να ακολουθεί ξεπερασμένες μεθόδους αντιμετώπισης του δάκου.