Μια βιωματική, αιχμηρή και συχνά αντισυμβατική αποτίμηση της αγοράς της Μυτιλήνης έκανε ο Βαγγέλης Φραγκουλάκης, ιδιοκτήτης του καταστήματος εσωρούχων στην οδό Ερμού και γνωστός στο κοινό του νησιού και από την ερασιτεχνική ταλαντούχα θεατρική του δραστηριότητα.

Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό του «Ν» στους 99 fm, ο έμπειρος έμπορος περιέγραψε τις μεγάλες αλλαγές που έχει παρακολουθήσει από το 1991, όταν ξεκίνησε την επαγγελματική του δραστηριότητα, μέχρι σήμερα. Από τις εποχές της οικονομικής άνθησης πέρασε, όπως είπε, σε μια αγορά που μετά το 2007-2008 ακολουθεί «σταθερά φθίνουσα πορεία».

«Έζησα εποχές οικονομικής ευρωστίας και άνθησης. Όποιος συνάδελφος είχε τη διάθεση να εργαστεί περισσότερες ώρες μπορούσε να αποκομίσει περισσότερα κέρδη. Από κάποιο σημείο και μετά, όμως, ανεξαρτήτως των ωρών που θα εργαζόσουν, μπήκαμε σε μια φθίνουσα πορεία», σημείωσε.

Τα κλειστά καταστήματα και η αναζωογόνηση της παλιάς αγοράς

Μία από τις πιο εμφανείς ενδείξεις της αλλαγής, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι το γεγονός ότι πολλά εμπορικά ακίνητα παραμένουν πλέον ξενοίκιαστα για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Όπως υπενθύμισε, παλαιότερα ένα κατάστημα που έκλεινε περνούσε σχεδόν αμέσως στον επόμενο επιχειρηματία, ο οποίος συχνά κατέβαλλε ακόμη και τον λεγόμενο «αέρα». Σήμερα δεν είναι ασυνήθιστο ένα ακίνητο να παραμένει κλειστό επί έξι μήνες, έναν χρόνο ή και περισσότερο.

Την ίδια ώρα, αναγνώρισε ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια ενδιαφέρουσα αναζωογόνηση στο χαμηλότερο τμήμα της Ερμού και στην παλιά αγορά. Απέδωσε αυτή την εξέλιξη κυρίως στα πιο προσιτά ενοίκια, αλλά και στη δυναμική που δημιουργείται όταν μία γνωστή επιχείρηση μετακινείται σε μια περιοχή και λειτουργεί ως «μαγνήτης» για νέες δραστηριότητες.

«Έχουν ανοίξει πολύ όμορφα καταστήματα και αξίζει οι πελάτες να επισκέπτονται αυτό το σημείο, ακόμη και αν δεν έχουν στόχο να ψωνίσουν κάτι συγκεκριμένο», ανέφερε, καλώντας το κοινό να στηρίξει τη συγκεκριμένη πλευρά της αγοράς.

«Η εστίαση θα κυριαρχήσει στην Ερμού»

Ο Βαγγέλης Φραγκουλάκης προχώρησε, πάντως, σε μία δυσοίωνη πρόβλεψη για τον μελλοντικό χαρακτήρα του ιστορικού εμπορικού δρόμου της Μυτιλήνης.

«Σε 10 με 15 χρόνια η οδός Ερμού θα είναι τελείως αγνώριστη και θα κυριαρχεί η εστίαση, εάν δεν αλλάξει η κυβερνητική πολιτική», υποστήριξε.

Κατά την άποψή του, η υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό δεν μπορεί να αποτελέσει από μόνη της ένα βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο. Έθεσε ως προτεραιότητα τη στήριξη της αλιείας, της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, υπογραμμίζοντας ότι ο τουρισμός πρέπει να ακολουθεί και να ενισχύει την τοπική παραγωγή, όχι να την υποκαθιστά.

Η κυριαρχία της εστίασης, η σταδιακή υποχώρηση του λιανεμπορίου και η πίεση του ηλεκτρονικού εμπορίου συνθέτουν, κατά τον ίδιο, ένα νέο τοπίο για την Ερμού. Εκτίμησε μάλιστα ότι στο μέλλον θα επιβιώσουν κυρίως όσα καταστήματα απευθύνονται σε πελάτες με ιδιαίτερες ανάγκες και επενδύουν στην προσωπική, ανθρώπινη εξυπηρέτηση.

Ενοίκια και λειτουργικά έξοδα πιέζουν τις επιχειρήσεις

Αναφερόμενος στο κόστος των επαγγελματικών ακινήτων, σημείωσε ότι οι τιμές παρουσιάζουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις ανάλογα με το σημείο και την επιφάνεια του καταστήματος. Σύμφωνα με τη δική του εικόνα από την αγορά, ένα κατάστημα περίπου 40 τετραγωνικών μέτρων σε εμπορικό σημείο μπορεί να απαιτεί μίσθωμα από 1.000 ή 1.200 ευρώ και πάνω, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φθάνει και τις 2.000 ευρώ. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι σε παρόδους της Ερμού καταγράφονται αισθητά χαμηλότερες τιμές.

Ως σοβαρότερο πρόβλημα ανέδειξε τη συνεχή αύξηση των λειτουργικών εξόδων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τζίροι παραμένουν στάσιμοι ή μειώνονται.

Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι εάν η κατάσταση δεν μεταβληθεί, οι επιχειρηματίες θα αναγκαστούν να περιορίσουν δραστικά τις δαπάνες τους, με πιθανές συνέπειες και στην απασχόληση. Όπως εξήγησε, όταν ένας μικρός επιχειρηματίας αδυνατεί να καλύψει το μισθολογικό κόστος, συχνά καταλήγει να εργάζεται περισσότερες ώρες ο ίδιος, υποβαθμίζοντας άθελά του την ποιότητα της εξυπηρέτησης.

Οι αλυσίδες και η δύναμη του διαδικτύου

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στη διείσδυση των μεγάλων εμπορικών αλυσίδων στις τοπικές αγορές. Όπως είπε, διαθέτουν ισχυρό μάρκετινγκ, αναγνωρίσιμο εμπορικό σήμα και πολλαπλά μέσα διαδικτυακής προβολής, με τα οποία είναι δύσκολο να ανταγωνιστεί μια μικρή επιχείρηση.

Παράλληλα, όμως, υπογράμμισε ότι σήμερα το ηλεκτρονικό εμπόριο πιέζει όχι μόνο τα μικρά καταστήματα, αλλά και τις ίδιες τις μεγάλες αλυσίδες.

Η δική του απόπειρα να δημιουργήσει ηλεκτρονικό κατάστημα αποδείχθηκε ιδιαίτερα απαιτητική. Όπως αποκάλυψε, επένδυσε περίπου 15.000 ευρώ σε μισθοδοσία, προγράμματα, εξοπλισμό, συνδρομές και τεχνική υποστήριξη. Τελικά αποφάσισε να διακόψει τη λειτουργία του, καθώς η διαχείρισή του ισοδυναμούσε, όπως είπε, με τη λειτουργία ενός δεύτερου καταστήματος και δημιουργούσε προβλήματα στην εξυπηρέτηση του φυσικού πελατολογίου.

«Το έκλεισα και πραγματικά ηρέμησα», ανέφερε χαρακτηριστικά, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, το οικονομικό κόστος της απόφασης: «Όποιος δεν έχει ηλεκτρονικό κατάστημα οδηγείται, με μαθηματική ακρίβεια, σε έναν αργό οικονομικό θάνατο».

Επιφυλάξεις για τη «Λευκή Νύχτα»

Αποτιμώντας τη φετινή «Λευκή Νύχτα», ο Βαγγέλης Φραγκουλάκης εκτίμησε ότι η προσέλευση ήταν μικρότερη σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ στο δικό του κατάστημα ο τζίρος κινήθηκε πτωτικά.

Παρότι υπερασπίστηκε τους ανθρώπους του Εμπορικού Συλλόγου απέναντι στην εύκολη κριτική και αναγνώρισε τον χρόνο και την εργασία που απαιτεί η διοργάνωση μιας τέτοιας δράσης, εξέφρασε επιφυλάξεις για τη σύνδεση της εμπορικής δραστηριότητας με τη διασκέδαση.

Όπως υποστήριξε, η προσδοκία αυξημένων προσφορών και εκπτώσεων τη συγκεκριμένη βραδιά συγκρατεί τις αγορές τις προηγούμενες ημέρες, χωρίς η πρόσκαιρη αύξηση της κίνησης να καλύπτει πάντοτε τις απώλειες. Παράλληλα, δημιουργεί την εντύπωση ότι όλα τα καταστήματα είναι υποχρεωμένα να προχωρήσουν σε πρόσθετες μειώσεις τιμών.

«Οι εκπτώσεις δεν είναι κάτι που επιβάλλεται. Πρέπει να το αξιολογεί ο επιχειρηματίας ανάλογα με το περιθώριο κέρδους που έχει», τόνισε, προτείνοντας λιγότερες εκπτωτικές περιόδους και περισσότερο σταθερές, καθαρές τελικές τιμές στη διάρκεια του έτους.

Η αξία της ανθρώπινης εξυπηρέτησης

Απέναντι στην αυτοματοποίηση και στα καταστήματα χωρίς ταμεία, ο κ. Φραγκουλάκης υπερασπίστηκε τον ρόλο του έμπειρου εμπόρου. Η εξυπηρέτηση, όπως επισήμανε, δεν περιορίζεται στην παράδοση ενός προϊόντος, αλλά προϋποθέτει ακρόαση, παρατήρηση και κατανόηση των πραγματικών αναγκών του πελάτη.

«Εμείς είμαστε και λίγο ψυχαναλυτές. Πρέπει να αφουγκραστείς τον άνθρωπο, να τον κοιτάξεις στα μάτια και να καταλάβεις τι λέει ότι θέλει και τι πραγματικά θέλει. Πολλές φορές η γλώσσα του σώματος σου δίνει πράγματα που δεν αρκούν οι λέξεις για να τα εκφράσουν», ανέφερε.

Αυτή ακριβώς η ανθρώπινη σχέση, κατά τον ίδιο, αποτελεί το ισχυρότερο πλεονέκτημα του μικρού, τοπικού καταστήματος απέναντι στις αλυσίδες, τις ψηφιακές πλατφόρμες και την ολοένα μεγαλύτερη αυτοματοποίηση της αγοράς.

Περισσότεροι επισκέπτες στην πόλη, αλλά περιορισμένες αγορές

Για τη φετινή τουριστική κίνηση παρατήρησε ότι περισσότεροι επισκέπτες διαμένουν πλέον μέσα στην πόλη της Μυτιλήνης, εξέλιξη που συνέδεσε με την αύξηση των καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι τα μεγαλύτερα οφέλη κατευθύνονται κυρίως στην εστίαση, στις ενοικιάσεις αυτοκινήτων και στα καταλύματα.

Στο λιανεμπόριο ένδυσης και υπόδησης, σύμφωνα με την εικόνα που μετέφερε, οι επισκέπτες από την Τουρκία στρέφονται περισσότερο σε αναγνωρίσιμες διεθνείς φίρμες, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις πωλούνται φθηνότερα στην Ελλάδα. Ο ίδιος δήλωσε ότι επιλέγει πλέον να αναζητά ελληνικές εταιρείες ή επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων για τα προϊόντα του, επισημαίνοντας παράλληλα ότι ο ελληνικός γραμμωτός κώδικας δεν αποδεικνύει κατ’ ανάγκη πως ένα προϊόν έχει παραχθεί εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα.