Γράφει ο ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΟΥΡΑΖΑΝΑΣ
Έδωσε συνέντευξη στο «Ν», την Τετάρτη 5 Αυγούστου, στη 1 το μεσημέρι, ο εντεταλμένος διδάσκων, ειδικευμένος στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Συμεών Νικολιδάκης, με θέμα τα δύο κορίτσια που πέθαναν στην Ηλιούπολη και γενικότερα ζητήματα που αφορούν το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας. Ζητήματα που δυσκολεύουν όλα τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας. Ζητήματα που δυσκολεύουν την καθημερινή ζωή τους. Ζητήματα που δημιουργούν βάρος στα παιδιά και μπορούν να τα οδηγήσουν σε ακραίες καταστάσεις.
Αρχικά, στη συνέντευξη τέθηκε μία παράμετρος πριν αρχίσει η συζήτηση: κανένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι τέλειο και πάντα θα υπάρχουν προβλήματα. Επίσης, η αληθινή αξία ενός εκπαιδευτικού συστήματος φαίνεται στις ατέλειές του και στις συντονισμένες προσπάθειες όλων των εμπλεκομένων σε αυτό, ώστε να γίνεται κάθε φορά ακόμα καλύτερο. Τέλος, η βελτίωση κάθε εκπαιδευτικού συστήματος χρειάζεται χρόνο, αφοσίωση, προσπάθεια και θέληση από όλους.
Η συζήτηση άρχισε με το θέμα των κοριτσιών που πέθαναν στην Ηλιούπολη, σε συνάρτηση με τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας και το άγχος που μπορεί να βιώνουν τα παιδιά σχετικά με το αν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους σε αυτήν τη χώρα. «Το θέμα που θίγουμε σήμερα είναι πάρα πολύ επίκαιρο!» και αποτελεί ένα πολύπλευρο ζήτημα, όπως σχολίασε ο κ. Νικολιδάκης. Ο ίδιος έθεσε τη δική του παράμετρο, δηλαδή ότι δεν μπορεί να εξεταστεί το θέμα καθ’ αυτό, αλλά σε συνάρτηση με τα ζητήματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων και του εκπαιδευτικού συστήματος της Ελλάδας.
Ο κ. Νικολιδάκης τόνισε ότι πρόκειται για ένα πολύ στενάχωρο γεγονός, το οποίο θέτει όλους μπροστά στην ανάγκη να προβληματιστούν και να στοχαστούν σχετικά με το τι πάει λάθος γενικότερα στο εκπαιδευτικό σύστημα. Ανέφερε ότι οι τρεις φορείς που συνδέονται με τη ζωή των παιδιών στο σχολείο, η οικογένεια, οι εκπαιδευτικοί του σχολείου και πλέον οι εκπαιδευτικοί του φροντιστηρίου, παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη στήριξη, την κατανόηση, την εμψύχωση και τη συμπαράσταση των παιδιών, ώστε να μπορούν να διαχειρίζονται την πίεση και να διατηρούν την ψυχραιμία τους. Επίσης, αυτή η πίεση των παιδιών, εκτός από το να αντιμετωπιστεί από τους παραπάνω φορείς, μπορεί και να αυξηθεί από αυτούς. Για αυτόν τον λόγο πρέπει να είναι προσεκτικοί στις πράξεις και στα λόγια τους.
Ακόμα, ο κ. Νικολιδάκης υπογράμμισε ότι το εκπαιδευτικό σύστημα είναι εξετασιοκεντρικό. Το σύστημα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξετάσεις και στην επίτευξη ενός βαθμού, ο οποίος παρουσιάζεται ως βασικό μέτρο επιτυχίας των παιδιών στο σχολείο. Δεν αποτυπώνεται, δηλαδή, η επιτυχία τους μέσα από τη διεύρυνση των γνωστικών και πνευματικών οριζόντων τους, όπως θα έπρεπε, σύμφωνα με τον συνεντευξιαζόμενο.
Επιπλέον, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι εξετάσεις αυτές δεν είναι μονόδρομος. Η κάθε σχολή και ο κάθε φορέας εκπαίδευσης συνδέονται με πολλούς διαφορετικούς δρόμους, από το Λύκειο μέχρι την επαγγελματική σταδιοδρομία. «Έχουμε πολλές ιστορίες μαθητών και μαθητριών που πέτυχαν στη ζωή τους χωρίς τις Πανελλαδικές Εξετάσεις», επισήμανε ο διδάσκων. Αυτό το δεδομένο μπορεί να καθησυχάσει τα παιδιά και να τα κάνει να δουν πως η ζωή είναι δική τους, ότι δεν μπορεί να την καθορίσει ένα σύστημα εξετάσεων και ότι, μέσα από έρευνα, μπορούν να ανακαλύψουν δρόμους που ταιριάζουν στα όνειρά τους, σύμφωνα με τον ίδιο.
Στη συνέχεια έγινε συζήτηση για τον τρόπο επιλογής σχολής ή επαγγελματικής διαδρομής από τα παιδιά. Ο κ. Νικολιδάκης έδωσε έμφαση στο ότι δεν υπάρχουν σχολές δύο ταχυτήτων. Η κάθε σχολή έχει τη δική της ξεχωριστή αξία, όπως και ο κάθε εκπαιδευτικός φορέας, είτε είναι Α.Ε.Ι. είτε Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Α.Ε.Κ., πρώην Ι.Ε.Κ.).
Έτσι, πρέπει τα παιδιά να έχουν επαγγελματικό προσανατολισμό και την κατάλληλη στήριξη από όλους τους φορείς και ειδικά από τους εκπαιδευτικούς, ώστε να βρουν μια σχολή ή μια εκπαιδευτική διαδρομή που θα αισθάνονται πραγματικά ότι τους ταιριάζει ως προς τις επιθυμίες, τα όνειρα και τις δεξιότητές τους.
Επισημάνθηκε, επίσης, ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «πρέπει» και στο «θέλω». Ακόμα κι αν μια μαθήτρια συγκεντρώσει για την εισαγωγή της στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση 19.000 μόρια, δεν σημαίνει ότι πρέπει, επειδή έγραψε πολλά μόρια, να επιλέξει να σπουδάσει σε μεγάλη πόλη σε κάποια σχολή «κύρους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Νικολιδάκης.
Σημασία έχει σε ποια σχολή θέλει να περάσει, ανεξάρτητα από τον διαχωρισμό των πανεπιστημίων σε πανεπιστήμια μεγάλης πόλης και περιφέρειας που κάνουν οι μαθητές και οι φορείς επιρροής τους, αλλά και από τον διαχωρισμό των σχολών σε «απλές» και «κύρους». Ο κ. Νικολιδάκης επισήμανε ότι η επιλογή σχολής πρέπει να αποτελεί καθαρά ζήτημα προσωπικής επιλογής.
«Μπορεί να γίνουν κάποια μεταπτυχιακά στη συνέχεια, αλλά το βασικό πτυχίο παραμένει στο κέντρο του ενδιαφέροντος. Δηλαδή, πρέπει να γίνεται στο σχολείο ανάπτυξη δεξιοτήτων στα παιδιά και ανακάλυψη ενδιαφερόντων, για να επιλέξουν μια σχολή που πραγματικά θέλουν και όχι την πιο υψηλόβαθμη σχολή ή κάποια με υψηλό κύρος, όπως ακούγεται», τόνισε ο κ. Νικολιδάκης.
Στη συνέχεια τέθηκε ως θέμα ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ο επαγγελματικός προσανατολισμός να βοηθήσει τόσο τους μαθητές όσο και τους φοιτητές, στη Δευτεροβάθμια αλλά και στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, στόχος του επαγγελματικού προσανατολισμού είναι ο μαθητής και η μαθήτρια να ανακαλύψουν τις κλίσεις και τις δεξιότητές τους. Είναι σημαντικό, σύμφωνα με τον συνεντευξιαζόμενο, οι εκπαιδευτικοί να ενημερώνουν τους μαθητές για όλες τις ευκαιρίες που μπορούν να αξιοποιήσουν. Μεταξύ άλλων, πρέπει να γνωρίζουν ότι, εκτός από τα πανεπιστήμια, μπορούν να εισαχθούν και σε Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης.
«Είναι σημαντικό οι μαθητές να μαθαίνουν τις προοπτικές της κάθε σχολής και όλες τις ευκαιρίες γύρω τους που μπορούν να αξιοποιήσουν και να ακολουθήσουν. Γιατί πολλά παιδιά περνούν σε μια σχολή και δεν ξέρουν τι είναι και μαθαίνουν στην πορεία!», τόνισε ο κ. Νικολιδάκης.
Από την πλευρά της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ως προς τον επαγγελματικό προσανατολισμό, ιδιαίτερη σημασία έχουν η πρακτική άσκηση και η καθοδήγηση των φοιτητών από τους εκπαιδευτικούς και τους φορείς της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Με αυτόν τον τρόπο θέτουν την αφετηρία της πορείας τους στην αγορά εργασίας, έστω και μέσα από μια πρώτη επαφή μικρής διάρκειας, «για να δουν και να διερευνήσουν προοπτικές απασχόλησης. Πολλοί φοιτητές και πολλές φοιτήτριες μένουν στους εργασιακούς χώρους όπου έκαναν πρακτική άσκηση μετά τη λήψη του πτυχίου τους και δουλεύουν εκεί. Άρα, ο ρόλος της πρακτικής άσκησης είναι πάρα πολύ σημαντικός», υπογράμμισε ο κ. Νικολιδάκης.
Έπειτα έγινε αναφορά στους εκπαιδευτικούς και στον τρόπο με τον οποίο επενδύουν στον ρόλο τους μέσα στο σχολείο. Επισημάνθηκε από τον συνεντευξιαζόμενο ότι, ακόμα κι αν υπάρχουν εκπαιδευτικοί που αδιαφορούν για τον ρόλο και τη δουλειά τους, σήμερα πολλοί προσπαθούν όσο μπορούν να γίνονται καλύτεροι με το πέρασμα του χρόνου και να βρίσκονται δίπλα στα παιδιά.
Κατανοούν, δηλαδή, τη σημασία της απόκτησης νέων γνώσεων και δεξιοτήτων μέσα από τη συνεχή επιμόρφωση και ενημέρωσή τους, ανάλογα με τα σύγχρονα δεδομένα και τις εξελίξεις. Επιδιώκουν έτσι τη βελτίωσή τους ως εκπαιδευτικοί, ώστε να μπορούν να συγχρονίζονται με τις ανάγκες της εποχής, καθώς η κοινωνία αλλάζει και εξελίσσεται, όπως αλλάζουν και τα σχολεία και τα δεδομένα.
Ακόμα, σύμφωνα με τον κ. Νικολιδάκη, είναι σημαντικό να γίνεται κατανοητή η θέση των εκπαιδευτικών και ο κόπος που συνεπάγεται η πολύωρη εργασία τους. Παράλληλα, διαθέτουν πλέον σύγχρονη τεχνολογία και νέα αναλυτικά προγράμματα, ώστε να μπορούν να κάνουν, με τον δικό τους τρόπο, το μάθημα πιο ζωντανό για τα παιδιά. Αυτά τα δεδομένα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί θέλουν να εξελιχθούν και αυτό είναι θετικό, σύμφωνα με τον κ. Νικολιδάκη.
Στη συνέχεια της συζήτησης θίχτηκε το ζήτημα της νοοτροπίας της ποσότητας, η οποία φτάνει μέχρι και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Δηλαδή, του «όσα πιο πολλά μάθεις, τόσο το καλύτερο», σύμφωνα με τον κ. Νικολιδάκη.
Το ζήτημα αυτό είναι σοβαρό, διότι τα παιδιά καλούνται να μάθουν όσο περισσότερα μπορούν, πολλές φορές μόνο για να περάσουν τις εξετάσεις και όχι για να διευρύνουν τους γνωστικούς και πνευματικούς ορίζοντές τους μέσα από τη θέληση και την περιέργειά τους.
Αποτέλεσμα αυτού είναι να χάνεται η αξία του «μαθαίνω κάτι καλά, παίρνω ό,τι θέλω και ό,τι χρειάζομαι να μάθω από κάθε τάξη, μάθημα και εμπειρία και μαθαίνω να ελίσσομαι στα προβλήματα, ώστε να γίνομαι πιο έξυπνος, να βελτιώνω τον τρόπο που σκέφτομαι και βλέπω τα πράγματα στον κόσμο και να γίνομαι καλύτερος».
Παρ’ όλα αυτά, πλέον υπάρχει χώρος για εξέλιξη και βελτίωση των σχολείων. Για παράδειγμα, εξαιτίας της ανάπτυξης της τεχνολογίας δημιουργούνται νέα μέσα μάθησης, όπως τα podcast και το ηλεκτρονικό βιβλίο, με αποτέλεσμα να βελτιώνεται ο τρόπος διεξαγωγής των μαθημάτων αλλά και ο τρόπος με τον οποίο τα αντιλαμβάνονται οι εκπαιδευόμενοι.
Σε αυτό συμβάλλουν και τα νέα αναλυτικά προγράμματα για τα σχολεία, τα οποία περιλαμβάνουν ομαδοσυνεργατικές και βιωματικές δραστηριότητες. «Φαίνεται πως οι καθηγητές, τα σχολεία εξελίσσονται και η κάθε εξέλιξη είναι καλή!», ανέφερε εμφατικά ο κ. Νικολιδάκης.
Επιπλέον, στη συνέχεια της συνέντευξης τέθηκε το θέμα των ιδιωτικών πανεπιστημίων και της εισόδου τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση με το νέο νομοθετικό πλαίσιο.
Ο κ. Νικολιδάκης σημείωσε ότι «τα ιδιωτικά πανεπιστήμια υπήρχαν ανέκαθεν, όπως υπήρχαν δημόσια και ιδιωτικά Ι.Ε.Κ. και δημόσια και ιδιωτικά σχολεία. Θεωρώ πως τα κρατικά πανεπιστήμια δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν. Τα μη κρατικά πανεπιστήμια, πιστεύω, θα κριθούν με τον χρόνο. Μπορεί τα μη κρατικά πανεπιστήμια να έχουν και αυτά προοπτικές να δώσουν, αλλά, για εμένα, η αξία των κρατικών πανεπιστημίων είναι αδιαπραγμάτευτη!»
Επιπροσθέτως, ο κ. Νικολιδάκης αναφέρθηκε στη δυνατότητα βελτίωσης των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
«Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις σίγουρα είναι ένα σύστημα που αυξάνει το άγχος και την πίεση των μαθητών. Επίσης, σίγουρα έχει έναν αξιοκρατικό χαρακτήρα, τα θέματα και τα κριτήρια αξιολόγησης είναι ίδια για όλους και αυτό είναι καλό. Αυτό που θα μπορούσε να βελτιωθεί θα ήταν τα θέματα να αποτελούνται περισσότερο από ερωτήσεις κρίσεως, να διευρυνθεί περισσότερο η ύλη και να φύγουμε από το κομμάτι της στείρας αποστήθισης, κυρίως στα θεωρητικά μαθήματα».
Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τον ίδιο, οι εξετάσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση του εξετασιοκεντρικού χαρακτήρα του εκπαιδευτικού συστήματος.
Στη συνέχεια, η συζήτηση κατευθύνθηκε στο θέμα της ισοτιμίας ανάμεσα στους μαθητές μέσα στην τάξη και στον τρόπο με τον οποίο συμπεριλαμβάνονται σε αυτήν.
Ο κ. Νικολιδάκης χαρακτήρισε το θέμα ως μια μεγάλη συζήτηση. Συνοπτικά, ανέφερε ότι, ακόμα κι αν υπάρχουν προβλήματα, όπως η αποστασιοποίηση μαθητών με ειδικές ανάγκες ως ξεχωριστής ομάδας από την υπόλοιπη τάξη, με αποτέλεσμα να μη νιώθουν μέρος του συνόλου και να αισθάνονται άσχημα, γίνονται πλέον πολύπλευρες προσπάθειες για τη διαμόρφωση ενός σχολείου που θα συμπεριλαμβάνει όλα τα παιδιά και θα τα θεωρεί σημαντικά μέλη της τάξης και γενικότερα της κοινωνίας.
Σύμφωνα με τον κ. Νικολιδάκη, η κοινωνία είναι εκείνη που διαμορφώνει αντιλήψεις σχετικά με το τι θεωρείται «φυσιολογικό» και, μέσα από αυτές, μπορεί να χαρακτηρίζει ανθρώπους ως «ανάπηρους», «περίεργους» ή «διαφορετικούς» και τελικά να τους περιθωριοποιεί.
Τέλος, στο πλαίσιο της συνέντευξης τέθηκε ως θέμα ο σχολικός εκφοβισμός. Αρχικά, τέθηκε η παράμετρος ότι ο σχολικός εκφοβισμός υπήρχε και παλαιότερα και εξακολουθεί να υπάρχει στα σχολεία, σε συνάρτηση με το δεδομένο ότι κανένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι τέλειο.
Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί βάρος τόσο για τα θύματα όσο και για τους θύτες και τους παρατηρητές των περιστατικών. Είναι, σύμφωνα με τον συνεντευξιαζόμενο, σημαντική η παρέμβαση της οικογένειας, των εκπαιδευτικών και της Πολιτείας για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Ο ίδιος επισήμανε ότι είναι σημαντικό το γεγονός πως υπάρχουν πλέον στα σχολεία σχετικές δράσεις, καθώς και κρατική πλατφόρμα καταγγελίας περιστατικών σχολικού εκφοβισμού, που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της κατάστασης τόσο για τα θύματα όσο και για τους θύτες και τους παρατηρητές.
Στην αντιμετώπιση του φαινομένου συμβάλλουν επίσης οι ερευνητές, οι σχολικοί ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί, όπως ανέφερε ο κ. Νικολιδάκης. Στο επίκεντρο της έρευνας για τον σχολικό εκφοβισμό βρίσκονται πλέον και οι παρατηρητές, με αποτέλεσμα να αναμένεται να αναδειχθούν νέοι τρόποι αντιμετώπισης του ζητήματος.
Η συνέντευξη έκλεισε με το συμπέρασμα ότι, με δεδομένο πως κανένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι τέλειο, όπως αναφέρθηκε και στην αρχή, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν προβλήματα.
Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίζονται και να αντιμετωπίζονται συντονισμένα από όλους τους φορείς της εκπαιδευτικής κοινότητας, ώστε το εκπαιδευτικό σύστημα να βελτιώνεται.
Παράλληλα, δεν πρέπει να παραλείπεται το γεγονός ότι, σε αντίθεση με παλαιότερα χρόνια, υπάρχει πλέον χώρος για εξέλιξη και βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος της Ελλάδας και του συστήματος των Πανελλαδικών Εξετάσεων, με τη συμβολή όλων των φορέων που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική κοινότητα, σύμφωνα με τον κ. Νικολιδάκη.
Τέλος, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «είναι σημαντικό το παιδί μέσα από το σχολείο να βρίσκει τον δρόμο του», κάτι που πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο της εκπαιδευτικής κοινότητας.
2251028000
Επικοινωνία
Διαφήμιση
Όροι Χρήσης - Πολιτική Προσωπικών Δεδομένων
