Έπειτα από μια πολύμηνη ακροαματική διαδικασία, μετά σειρά αναβολών εκδίκασης της υπόθεσης, η «μεγάλη» δίκη της Συνεταιριστικής Τράπεζας Λέσβου Λήμνου ολοκληρώθηκε με την έκδοση της απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων βορείου Αιγαίου την Πέμπτη 12 Ιανουαρίου. Από τους 47 κατηγορουμένων μόλις 10 κρίθηκαν ένοχοι. Με ποινές φυλάκισης από 2 ως 4 έτη με αναστολή. Εξαίρεση αποτέλεσε η περίπτωση πρώην Διευθυντής της τράπεζας στον οποίο επιβλήθηκε η ποινή κάθειρξης 8 ετών. Στην ουσία σε εκείνον φορτώθηκε όλη η ευθύνη για την κατάρρευση της Τράπεζας, παρότι η τράπεζα έκλεισε το 2012 και εκείνος πάφθηκε από Διευθυντής το 2005.

Οι εκπλήξεις σε αυτή την δίκη ξεκίνησαν από την αρχή. Ο συνήγορος πολιτικής αγωγής (δηλαδή ο δικηγόρος που εκπροσωπούσε την εκκαθαρίστρια της Συνεταιριστικής) αποβλήθηκε από την δίκη με το ξεκίνημα της ακροαματικής διαδικασίας με το επιχείρημα ότι δεν είχε τεκμηριωθεί επαρκώς η παρουσία του στην δίκη.

Προκάλεσε, χωρίς να αποτελεί έκπληξη, η απόφαση των Δήμων της Λέσβου και της Περιφέρειας βορείου Αιγαίου να μην ορίσουν συνηγόρους πολιτικής αγωγής για την δίκη. Παρότι οι Δήμοι και η Περιφέρεια είναι από τους μεγάλους μεριδιούχους της Τράπεζας (κατείχαν μερίδες αξίας πολλών εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ) και θα μπορούσαν να εκπροσωπηθούν στην δίκη αν το επεδίωκαν. Αλήθεια γιατί τέτοια αδιαφορία;

Η ακροαματική διαδικασία

Η ακροαματική διαδικασία αναλώθηκε σε δευτερεύοντα ζητήματα. Ολόκληρες δικάσιμοι σπαταλήθηκαν σε ερωτήσεις και απαντήσεις για το αν ένα δάνειο ήταν πλήρως εξασφαλισμένο ή όχι. Η ακροαματική διαδικασία ακολούθησε ένα πλαίσιο που είχε διαμορφωθεί κατά την διαδικασία της ανάκρισης.

Εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως κανένας από τους κατηγορουμένους δεν βρέθηκε να έχει χρηματιστεί. Με αποτέλεσμα για κανέναν να μην τεκμηριωθεί δόλος για τις ενέργειες ή της παραλείψεις που είχε κάνει.

Στα κεφάλαια που χάθηκαν πρέπει να προστεθεί κι ένα πολύ μεγάλο μέρος των καταθέσεων. Το ύψος των καταθέσεων που χάθηκαν είναι πιθανό να το μάθουμε όταν θα ολοκληρωθεί η διαδικασία της εκκαθάρισης της Τράπεζας.

Δύσκολη δουλειά για τους δικαστές

Η ποινική διερεύνηση υποθέσεων, όπως αυτή της Συνεταιριστικής Τράπεζας, μόνο εύκολη υπόθεση δεν είναι. Ανακριτές, εισαγγελείς και δικαστές πρέπει να γνωρίζουν ή έστω να μάθουν πολύ καλά την λειτουργία των τραπεζών. Αυτό που σε άλλες εποχές αποκαλούνταν τραπεζική λογιστική. Κι αυτές οι γνώσεις πρέπει να συνδυαστούν, με πολύ καλή γνώση της διοίκησης και του ελέγχου της λειτουργίας των τραπεζών. Κι επιπλέον πρέπει να έχουν την δυνατότητα να τεκμηριώσουν ότι οι κάθε φορά κατηγορούμενοι ενέργησαν έξω από το πλαίσιο του νόμου και μάλιστα με δόλο που αποδεικνύεται από συγκεκριμένες πράξεις.

Στην περίπτωση της Συνεταιριστικής Τράπεζας Λέσβου Λήμνου όλα τα παραπάνω συνδυάζονταν με ομάδες οικονομικών συμφερόντων, με επαγγελματικές σχέσεις και προσωπικές σχέσεις. Συνεπώς οι δικαστές θα έπρεπε να γνωρίζουν πολύ καλά την οικονομική, πολιτική και συνδικαλιστική ανθρωπογεωγραφία της Λέσβου.

Όλα τα παραπάνω ήταν αναγκαία για να εξακριβωθεί αν στην συγκεκριμένη υπόθεση λειτούργησε ένα κέντρο αποφάσεων που επέλεξε να χορηγήσει πολύ μεγάλες πιστώσεις σε ένα πολύ μικρό αριθμό επιχειρηματιών - μελών την τράπεζας. Ή αν οι μεγάλες χορηγήσεις ήταν αποτέλεσμα της αδυναμίας των διοικητικών συμβουλίων και των ανώτερων στελεχών της να λάβουν σωστές αποφάσεις. Η έκνομη διαδικασία των μεγάλων χορηγήσεων είχε γίνει φανερή από την αρχή καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις επρόκειτο για πληρωμή ακάλυπτων επιταγών από τα διαθέσιμα της τράπεζας. Δυστυχώς για το συγκεκριμένο ερώτημα δεν δόθηκε απάντηση από την δίκη.

Υπερανάλυση δευτερευόντων ζητημάτων

Τι έγινε; Η ανάκριση και στην συνέχεια η ακροαματική διαδικασία αναλώθηκε στο να εξετάζει μια προς μια τις δανειακές συμβάσεις και εξασφαλίσεις που είχαν δοθεί. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μια τεραστίου όγκου δικογραφία, η έρευνα της υπόθεσης να κρατήσει πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων να κατηγορηθεί χωρίς λόγο. Έτσι έφθασε κάποιοι από τους κατηγορουμένους να φύγουν από την ζωή πριν δικαστούν, 37 κατηγορούμενοι να κριθούν αθώοι αφού πρώτα είχαν ταλαιπωρηθεί επί χρόνια και κάποιοι άλλοι που είχαν κρίσιμο ρόλο στην λειτουργία της Τράπεζας να μην τους απαγγελθεί ποτέ κάποια κατηγορία.

Κοντολογίς η υπερανάλυση της υπόθεσης είχε ως αποτέλεσμα να χαθεί η ουσία. Βρέθηκαν κατηγορούμενοι άνθρωποι που «επιστρατεύτηκαν» για να διασώσουν την τράπεζα, άνθρωποι που πέρασαν για λίγους μήνες από το Δ.Σ. της Συνεταιριστικής και εργαζόμενοι που δεν είχαν κανένα αποφασιστικό ρόλο στην λειτουργία της τράπεζας.