Μια συνέντευξη που λειτούργησε ως καμπανάκι για όλους όσους έχουν λόγο στη διαχείριση των φυσικών κινδύνων στη Λέσβο έδωσε στον Ν 99 fm ο γεωλόγος της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και στενός συνεργάτης του Περιφερειάρχη, Δημήτρης Ακριώτης. Με λόγο ευθύ και χωρίς περιστροφές, ο κ. Ακριώτης μίλησε εκτενώς για το σοβαρό πρόβλημα των πλημμυρών, εστιάζοντας στο λεκανοπέδιο Καλλονής, όπου όπως υπογράμμισε θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί η πρόσφατη καταστροφή, εάν είχε υιοθετηθεί και εφαρμοστεί μια απλή παρέμβαση πριν από δυο ή τρία χρόνια.

Ο γεωλόγος εξήγησε ότι τα πλημμυρικά φαινόμενα στον Τσικνιά δεν αποτελούν κάτι νέο, αντίθετα επαναλαμβάνονται διαχρονικά και είναι απόλυτα συνδεδεμένα με τη φυσική εξέλιξη του κάμπου της Καλλονής. Μιλώντας με απόλυτη σαφήνεια, τόνισε ότι η πρόσφατη πλημμύρα που έπνιξε τη Σκάλα Καλλονής και τον οικισμό θα μπορούσε να έχει αποτραπεί εάν είχε υλοποιηθεί η πρόχειρη μελέτη της Περιφέρειας για ενίσχυση των αναχωμάτων στον ποταμό. Πρόκειται για ένα έργο με κόστος μικρό, προσιτό και απόλυτα εφικτό, το οποίο ωστόσο δεν προχώρησε επειδή απορρίφθηκε περιβαλλοντικά σε όλες τις διαβουλεύσεις. Όπως είπε ο κ. Ακριώτης, ακόμη και ο Δήμος Δυτικής Λέσβου γνωμοδότησε αρνητικά, με αποτέλεσμα να χαθεί μια ευκαιρία που πιθανότατα θα είχε σώσει την περιοχή από τις πρόσφατες εικόνες καταστροφής.

Ο ίδιος εξήγησε ότι η λύση δεν βρίσκεται σε μαγικές συνταγές. Τα αντιπλημμυρικά έργα διεθνώς είναι τριών ειδών. Φράγματα ανάσχεσης, διευθετήσεις χειμάρρων για να διοχετεύεται η πλημμύρα εκεί που πρέπει και, όπου δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα, μετακίνηση οικισμών. Για την Καλλονή, όπως ανέφερε, η μελέτη που σήμερα εκπονεί ο Δήμος Δυτικής Λέσβου με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ καταλήγει και πάλι στην ίδια ανάγκη. Φράγματα, διευθέτηση χειμάρρων και ενίσχυση της κοίτης του Τσικνιά, καθώς και έργα στον Αχερώνα και στην Κρυθαρού. Το πακέτο των έργων είναι ήδη ενταγμένο με δέκα εκατομμύρια ευρώ, αλλά η μελέτη βρίσκεται ακόμη μακριά από την ολοκλήρωση. Για να εγκριθεί, πρέπει πρώτα να ληφθούν όλες οι περιβαλλοντικές άδειες. Όπως αποκάλυψε ο κ. Ακριώτης, οι μελετητές έδωσαν νέο ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027. Η μελέτη ξεκίνησε το 2021 και, εάν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη, θα χρειαστεί έξι χρόνια μόνο για να φτάσει στο στάδιο των εγκρίσεων, αφήνοντας την περιοχή εκτεθειμένη σε νέα πλημμυρικά επεισόδια για πολλά ακόμη χρόνια.

Ο γεωλόγος επεσήμανε ότι ακόμη και το φράγμα Τσικνιά, έργο που δίχασε επί χρόνια την τοπική κοινωνία, αποδεικνύεται σήμερα αναγκαίο όχι μόνο για την αντιπλημμυρική προστασία αλλά και για την αντιμετώπιση της ξηρασίας. Το φράγμα, χωμάτινο και λιθόρριπτο, όπως εξήγησε, δεν αποτελεί κίνδυνο για το περιβάλλον, ενώ μπορεί να λειτουργήσει ως ταμιευτήρας νερού για τη μισή σχεδόν Λέσβο. Ακόμη και το προφράγμα, το πρώτο δηλαδή έργο της συνολικής κατασκευής, θα ήταν αρκετό ώστε να συγκρατήσει το νερό της τελευταίας πλημμύρας και να εμποδίσει την καταστροφή.

Ο Δημήτρης Ακριώτης δεν περιορίστηκε στην Καλλονή. Αναφέρθηκε στο γενικότερο ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, τονίζοντας ότι τα ακραία φαινόμενα θα εντείνονται όσο αυξάνεται η θερμοκρασία. Ανέλυσε τον κύκλο του νερού, υπογραμμίζοντας ότι σε περιόδους αυξημένης θερμοκρασίας οι βροχοπτώσεις εμφανίζονται σπανιότερα αλλά με καταστροφική ένταση. Με τον ίδιο τρόπο η αύξηση της θερμοκρασίας εντείνει και την ξηρασία, η οποία ήδη έχει αφήσει σοβαρό αποτύπωμα στην ύδρευση πολλών περιοχών του νησιού.

Μιλώντας για το περασμένο καλοκαίρι, σημείωσε ότι ο Πολίχνιτος και τα Βασιλικά βρέθηκαν αντιμέτωπα με οριακές συνθήκες υδροδότησης. Η Περιφέρεια προχώρησε σε νέες γεωτρήσεις, με άμεση χρηματοδότηση από τον Περιφερειάρχη, ωστόσο οι γεωτρήσεις αυτές είναι προσωρινή λύση. Μπορούν να αντέξουν δύο ή τρία χρόνια, μετά όμως τα υδροφόρα στρώματα εξαντλούνται. Για να διασφαλιστεί επάρκεια νερού, χρειάζονται μεγάλα έργα αποταμίευσης και τεχνητού εμπλουτισμού. Η λιμνοδεξαμενή Βασιλικών, καθώς και ένα νέο φράγμα στον Πολιχνίτο, αποτελούν έργα που έχουν μπει σε συζήτηση στο πλαίσιο του επόμενου ΕΣΠΑ.

Ο κ. Ακριώτης αναφέρθηκε και στην αφαλάτωση, σημειώνοντας ότι μπορεί να προσφέρει λύση σε μικρά νησιά αλλά όχι στη Λέσβο, όπου το κόστος δικτύων και ενέργειας είναι δυσανάλογο. Σημαντικό μέρος της κριτικής του στράφηκε στη γραφειοκρατία, την οποία χαρακτήρισε ανεξέλεγκτη και σοβαρό εμπόδιο για την έγκαιρη υλοποίηση έργων. Με μια σειρά παραδειγμάτων εξήγησε ότι τα νερά δεν υπακούν σε γραφειοκρατικούς κανόνες. Η φύση έχει τους δικούς της νόμους και όταν αυτοί δεν λαμβάνονται υπόψη, οι συνέπειες γίνονται ακραίες. Τόνισε ότι τα διαχειριστικά σχέδια δεν μπορούν να λειτουργούν ως λίστες απαγορεύσεων, αλλά πρέπει να γίνουν εργαλεία πραγματικής διαχείρισης.

Κλείνοντας, ο γεωλόγος της Περιφέρειας είπε με απόλυτη σαφήνεια ότι εάν δεν ολοκληρωθεί η μελέτη, εάν δεν προχωρήσουν τα έργα και εάν δεν υπάρξει μια ρεαλιστική αντίληψη κινδύνου, η Καλλονή θα συνεχίσει να πλημμυρίζει. Για τον Τσικνιά σημείωσε ότι τα συνεργεία εργάζονται ήδη για προσωρινή αποκατάσταση των αναχωμάτων, όμως πρόκειται για λύσεις ανάγκης. Το οριστικό έργο απαιτεί αποφασιστικότητα και ταχύτητα, κάτι που μέχρι σήμερα λείπει.

«Πάντα θα πλημμυρίζουμε αν μείνουμε έτσι» είπε χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας με μία φράση την πραγματικότητα που αντιμετωπίζει η Λέσβος.