Μια σημαντική ημέρα για τον αθλητισμό, την αναπηρία και τη συμπερίληψη ήταν η χτεσινή η Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου για τη Μυτιλήνη. Τα Special Olympics Hellas, ο Δήμος Μυτιλήνης και ο Σύλλογος Γονέων και Φίλων Παιδιών με Αυτισμό «Συν-Εξέλιξη» υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας στο Επιμελητήριο Λέσβου, στις 6 το απόγευμα, εγκαινιάζοντας επίσημα την παρουσία των Special Olympics στο νησί. Το σύνθημα της εκδήλωσης, «Πλέουμε μαζί», αποτυπώνει και τη φιλοσοφία του εγχειρήματος: κανένα παιδί εκτός παιχνιδιού, κανένας άνθρωπος εκτός κοινωνίας.

Λίγες ώρες πριν από την υπογραφή, ο πρόεδρος των Special Olympics Hellas, Διονύσης Κοδέλλας, ο υπεύθυνος του αναπτυξιακού προγράμματος, Βασίλης Κασιμάτης, ο συντονιστής του προγράμματος στη Λέσβο, Τάσος Μπαλής, και η πρόεδρος του Συλλόγου «Συν-Εξέλιξη», Αναστασία Σκούρτσου, μίλησαν στον ρ/σ «Ν» 99 fm για το πώς φτάσαμε μέχρι εδώ, τι φέρνει στο νησί αυτό το μνημόνιο, αλλά και για το τι μπορεί να αλλάξει στη ζωή παιδιών και οικογενειών.

«Ένας καλός οιωνός» για τη Λέσβο

Η επιλογή της Παγκόσμιας Ημέρας Ατόμων με Αναπηρία για την υπογραφή του μνημονίου κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. «Είναι μια ευτυχή σύμπτωση που φροντίσαμε να την κάνουμε πραγματικότητα», σημείωσε ο Διονύσης Κοδέλλας. «Είναι ένας καλός οιωνός για να ξεκινήσουμε, αλλά οι καλές προϋποθέσεις υπήρχαν ήδη: όταν γύρισε ο Βασίλης Κασιμάτης από τη Λέσβο, μου είπε ενθουσιασμένος πως οι άνθρωποι με τους οποίους θα συνεργαστούμε είναι η εγγύηση ότι το πρόγραμμα εδώ θα πάει πολύ καλά».

Ο πρόεδρος των Special Olympics στάθηκε ιδιαίτερα στην τοπική ομάδα που ήδη δρα, με πρωτοβουλία της Συνεξέλιξης και του Τάσου Μπαλή: «Η Ασπασία, ο Τάσος, η Αναστασία, οι άνθρωποι που τρέχουν αυτή την προσπάθεια είναι αξιολάτρευτοι. Μας έχουν κερδίσει και αποτελούν εγγύηση ότι θα προχωρήσουμε δυνατά».

Η τοπική αυτοδιοίκηση ως σύμμαχος

Ο Βασίλης Κασιμάτης, υπεύθυνος του αναπτυξιακού προγράμματος, επισήμανε ότι αυτό που τον εξέπληξε περισσότερο στη Λέσβο ήταν η στάση των τοπικών αρχών. «Η Περιφέρεια και ο Δήμος Μυτιλήνης μάς αντιμετώπισαν όχι απλώς με ευαισθησία, αλλά με ξεκάθαρη φιλοσοφία απέναντι στην αναπηρία και την κοινωνική ένταξη», είπε. Υπενθύμισε ότι ο δήμαρχος Μυτιλήνης είναι εθελοντής των Special Olympics από το 2011, ενώ και ο αντιπεριφερειάρχης κοινωνικής μέριμνας έδειξε βαθιά γνώση του θέματος.

Η Αναστασία Σκούρτσου περιέγραψε τις πρώτες συναντήσεις: «Σήμερα μας υποδέχτηκαν ο δήμαρχος, ο αντιδήμαρχος Αθλητισμού και ο αντιπεριφερειάρχης κοινωνικής μέριμνας, με δέσμευση ότι θα στηρίξουν το πρόγραμμα. Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι βασική προϋπόθεση: χρειάζονται χώροι άθλησης, προπονητές, γήπεδα. Το στάδιο Μυτιλήνης θα φιλοξενήσει και άλλα αθλήματα, πέρα από το μπάσκετ».

Μάλιστα, ο δήμαρχος φέρεται να άνοιξε ήδη τη συζήτηση για ένα ακόμη πιο φιλόδοξο βήμα: τη διοργάνωση Πανελλήνιου Πρωταθλήματος Special Olympics στη Μυτιλήνη μέσα στο 2027.

Από μια ιδέα σε μια ομάδα 

Η αφετηρία στο νησί ήταν μια ιδέα: να δημιουργηθεί ομάδα μπάσκετ για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού. «Το ΚΔΑΠ-ΜΕΑ με έφερε πιο κοντά σε αυτή την κοινότητα», εξήγησε ο Τάσος Μπαλής. «Μέσα από τον Παναθηναϊκό είδαμε πώς μπορεί να λειτουργήσει μια ομάδα αυτισμού και δοκιμάσαμε κάτι αντίστοιχο στη Μυτιλήνη. Δεν περιμέναμε τόσο γρήγορα τόσο μεγάλη ανταπόκριση, ούτε τόσο ενθουσιασμό από παιδιά και γονείς».

Σήμερα, η νεοσύστατη ομάδα μπάσκετ, που προπονείται στο Mytilini Sports Club του Στρατή Καραμβάλη και στο κλειστό της Νεάπολης, μπαίνει κάτω από την «ομπρέλα» των Special Olympics Hellas. Αυτό σημαίνει ότι αποκτά πρόσβαση σε ένα οργανωμένο δίκτυο αθλημάτων, διοργανώσεων και αγώνων, με δυνατότητα τα παιδιά να ταξιδεύουν, να συμμετέχουν σε πρωταθλήματα και –το σημαντικότερο– να νιώθουν αθλητές.

«Τα Special Olympics μας δίνουν τον χώρο και τις συνθήκες ώστε τα παιδιά να φορέσουν τη φόρμα τους, να ταξιδέψουν, να ζήσουν όσα ζήσαμε κι εμείς κάποτε ως παιδιά μέσα από τον αθλητισμό», λέει ο Τάσος Μπαλής. «Για εμάς είναι τεράστια τιμή που έρχονται στη Μυτιλήνη και μπορούμε να υπηρετούμε αυτό τον σκοπό».

«Πάμε στο μπάσκετ»: η κανονικότητα που έλειπε

Η Αναστασία Σκούρτσου μίλησε από τη θέση της μητέρας και της προέδρου του Συλλόγου «Συν-Εξέλιξη», αποτυπώνοντας πώς βίωσαν οι οικογένειες το ξεκίνημα της ομάδας. «Όταν ο Τάσος ανακοίνωσε ότι θα γίνει ομάδα μπάσκετ, αρκετοί γονείς –κι εγώ ανάμεσά τους– σκεφτήκαμε ότι είναι δύσκολο. Το παιδί μου είναι μεγαλύτερο, δεν έχει ξαναπαίξει μπάσκετ, άρα θα τα καταφέρει; Στην πορεία, όλο αυτό ανατράπηκε. Αν δεν δώσεις ευκαιρίες, δεν μαθαίνεις ποτέ το δυναμικό του παιδιού σου».

Μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες, όπως περιγράφει, τα παιδιά συνεργάζονται, αλληλεπιδρούν, πειθαρχούν, χαίρονται. Γονείς που δεν ήταν ιδιαίτερα ενεργοί στον σύλλογο, έρχονται πια συστηματικά στις προπονήσεις. Παιδιά που συμμετέχουν στο ΚΔΑΠ, χωρίς ο γονιός να έχει καν γραφτεί στο σωματείο, βρίσκουν χώρο στην ομάδα. «Πέρα από τις θεραπείες, τώρα τα παιδιά μας λένε “πάμε στο μπάσκετ” και βάζουν χαρούμενα τη φόρμα τους. Αυτό είναι μια κατάκτηση», λέει.

Ο Τάσος Μπαλής δίνει μια ακόμη διάσταση: την αίσθηση του αυτονόητου. «Έχουμε χορτάσει από τη λέξη “ευαισθητοποίηση”. Το ζητούμενο δεν είναι να συγκινηθούμε, αλλά να θεωρήσουμε αυτονόητο ότι όλα τα παιδιά έχουν ίσα δικαιώματα στον αθλητισμό. Δεν κάναμε κάτι ηρωικό που φτιάξαμε ομάδα μπάσκετ – κάναμε αυτό που θα έπρεπε να είναι φυσιολογικό. Τα όρια συχνά τα βάζουμε εμείς οι μεγάλοι και οι γονείς. Τα παιδιά δεν βρήκαν κανένα όριο: μπήκαν στο γήπεδο και αγκάλιασαν όλους».

Ένα πανελλαδικό δίκτυο ένταξης

Ο Βασίλης Κασιμάτης περιέγραψε το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και η Μυτιλήνη. Τα Special Olympics Hellas, με τη στήριξη χορηγών όπως η Attica Group και το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, υλοποιούν την τελευταία δεκαετία ένα φιλόδοξο αναπτυξιακό πρόγραμμα: από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα, έφτασαν να τρέχουν 30 προγράμματα σε όλη τη χώρα, από την Κάλυμνο και την Κω μέχρι τη Σκιάθο, τη Χίο, τη Λήμνο και τώρα τη Λέσβο.

Κεντρικό εργαλείο ένταξης είναι οι μικτές ομάδες, όπου αθλούνται μαζί άτομα με και χωρίς νοητική αναπηρία. «Όταν ένα παιδί μαθαίνει το άθλημα, τους κανόνες, τη συνεργασία, είναι έτοιμο να βγει ακόμη πιο έξω στην κοινωνία», εξηγεί. Γι’ αυτό και τα Special Olympics επενδύουν και στην επαγγελματική αποκατάσταση: σήμερα, 80 αθλητές και αθλήτριες εργάζονται σε επιχειρήσεις σε όλη την Ελλάδα, με ιδιαίτερα θετικά σχόλια από τους εργοδότες τους.

Παράλληλα, η οργάνωση συνεργάζεται στενά με το υπουργείο Παιδείας, με προγράμματα ενημέρωσης σε σχολεία και πανεπιστήμια, επιδιώκοντας να αλλάξουν στάσεις και στερεότυπα από τις μικρές ηλικίες.

Όλα δωρεάν – και ένα μεγάλο κάλεσμα στους γονείς

Ο Διονύσης Κοδέλλας υπογράμμισε ότι για τις οικογένειες η συμμετοχή είναι απολύτως δωρεάν. «Όλες οι υπηρεσίες, η προπόνηση, η εκπαίδευση, οι αγώνες – από τους τοπικούς μέχρι τους παγκόσμιους – καλύπτονται οικονομικά από τα Special Olympics», τόνισε. Από τις στολές και τα παπούτσια μέχρι τα αεροπορικά εισιτήρια για διεθνείς διοργανώσεις, όπως το ταξίδι στη Χιλή το 2027, «δεν θέλουμε να υπάρχει καμία επιβάρυνση για την οικογένεια».

Το μήνυμα με το οποίο έκλεισε τη συνέντευξη ήταν ξεκάθαρο: «Ανοίξτε τα σπίτια σας και φέρτε τα παιδιά σας στο φως. Μην υποτιμάτε τα παιδιά σας. Μπορούν να κάνουν πράγματα που θα σας αφήσουν άναυδους, αρκεί να τους δώσετε την ευκαιρία».

Στη Μυτιλήνη, η ευκαιρία αυτή έχει ήδη ένα πρώτο όνομα: «πάμε στο μπάσκετ». Από εκεί και πέρα, όπως λένε όλοι οι εμπλεκόμενοι, ο δρόμος ανοίγει για περισσότερα αθλήματα, περισσότερες ομάδες, περισσότερες ιστορίες υπέρβασης – και για μια πόλη που θα κάνει πράξη αυτό που σήμερα ακόμη χρειάζεται να το λέμε: ότι ο αθλητισμός, η χαρά και ο δημόσιος χώρος ανήκουν σε όλες και όλους.