Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την Τετάρτη να παραπέμψει την εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια κίνηση που καθυστερεί σημαντικά την εφαρμογή της και ενδέχεται ακόμη και να εκτροχιάσει την τελική της έγκριση.

Όπως αναμενόταν, η ψηφοφορία ήταν οριακή: 334 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της παραπομπής, 324 κατά και 11 απείχαν. Ξεχωριστό ψήφισμα, με το οποίο ζητείται επίσης νομική αξιολόγηση, απορρίφθηκε με 225 ψήφους υπέρ, 402 κατά και 13 αποχές.

Η συμφωνία, που υπογράφηκε στις 17 Ιανουαρίου με στόχο να δημιουργήσει μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου άνω των 700 εκατομμυρίων ανθρώπων, είναι αμφιλεγόμενη σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ αρκετές χώρες, όπως η Γαλλία και η Πολωνία, είναι κατά.

Οι υποστηρικτές της τη θεωρούν μεγάλη ευκαιρία για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες και μέσο ενίσχυσης της γεωστρατηγικής θέσης της ΕΕ, ιδίως σε μια περίοδο συνεχών τριβών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από αγρότες, οι οποίοι ανησυχούν ότι φθηνά και χαμηλότερων προδιαγραφών τρόφιμα από χώρες της Νότιας Αμερικής θα κατακλύσουν την ευρωπαϊκή αγορά.

Πριν από την ψηφοφορία πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαδηλώσεις στο Στρασβούργο, με χιλιάδες αγρότες να περικυκλώνουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τρακτέρ και να συγκρούονται με την αστυνομία.

Τι ακολουθεί

Το Δικαστήριο θα εξετάσει πλέον κατά πόσο η εμπορική συμφωνία συνάδει με τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι ευρωβουλευτές που πρότειναν την παραπομπή θεωρούν ότι ο διαχωρισμός της συμφωνίας, ώστε το εμπορικό σκέλος να εγκριθεί μόνο από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποτέλεσε τακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να «αποτρέψει τα κράτη-μέλη από το να έχουν λόγο μέσω των εθνικών τους κοινοβουλίων» και ενδέχεται να κριθεί παράνομη από τους δικαστές.

Το ψήφισμα που ζητά την αμφισβήτηση της συμφωνίας αμφισβητεί επίσης τη νομιμότητα του λεγόμενου «μηχανισμού επαναστάθμισης», ο οποίος επιτρέπει στις χώρες της Mercosur να λαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα αν μελλοντικοί νόμοι της ΕΕ μειώσουν τις εξαγωγές τους προς την Ευρώπη.

Η παραπομπή στο Δικαστήριο αναστέλλει τη διαδικασία έγκρισης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ μπορεί να χρειαστεί πάνω από έναν χρόνο, και μέχρι την απόφαση «παγώνει» και η έγκριση της συμφωνίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί πάντως να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας όσο εξετάζεται η προσφυγή του Κοινοβουλίου, παρά το γεγονός ότι είχε δεσμευθεί, σε αρκετά email προς ευρωβουλευτές που είδε το Euronews, ότι δεν θα το κάνει.

Αυτό είναι τεχνικά δυνατό, όπως διευκρίνισε εκπρόσωπος της Επιτροπής, αλλά εγκυμονεί τον κίνδυνο να επιβαρυνθούν οι σχέσεις μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

Διχασμένο το ευρωκοινοβούλιο

Η ψηφοφορία ανέδειξε το βαθύ ρήγμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με αρκετές πολιτικές ομάδες να είναι διχασμένες γύρω από τη συμφωνία Mercosur.

Οι ομάδες Renew Europe, Πράσινοι/EFA και Left προώθησαν την παραπομπή και γενικά αντιτίθενται στη συμφωνία - αν και με ορισμένες εξαιρέσεις.

Η ακροδεξιά ομάδα Patriots for Europe τάχθηκε επίσης υπέρ της παραπομπής και δεν δίστασε να στηρίξει πρωτοβουλία που προερχόταν από την αριστερή πτέρυγα του ευρωκοινοβουλίου, όπως είχε ανακοινώσει ο πρόεδρός της, Ζορντάν Μπαρντελά.

Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και οι Σοσιαλιστές & Δημοκράτες, οι μεγαλύτερες ομάδες του ευρωκοινοβουλίου, υπερασπίστηκαν τη συμφωνία και ψήφισαν κατά της παραπομπής στο Δικαστήριο. Ωστόσο, και στις δύο πολιτικές οικογένειες υπήρξαν ευρωβουλευτές που αμφισβήτησαν τη γραμμή της ομάδας τους.

Οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές άφησαν ελεύθερη την ψήφο των μελών τους, με αποτέλεσμα να υπάρξει διάσπαση: Πολωνοί και Γάλλοι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της παραπομπής, ενώ Ιταλοί, Τσέχοι, Βέλγοι και Βαλτικοί ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά.

«Λυπάται» η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε την λύπη της για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.

«Σύμφωνα με την ανάλυσή μας, τα ζητήματα που τέθηκαν από το Κοινοβούλιο στην απόφαση αυτή δεν είναι δικαιολογημένα», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Ολοφ Γκιλ.