Σε εξέλιξη βρίσκεται το νέο πτωτικό κύμα στην αγορά του ελαιολάδου που ξεκίνησε την προηγούμενη εβδομάδα. Η Ισπανία, όπως πάντα, καθοδηγεί τις εξελίξεις και στον ελλαδικό χώρο επικρατεί αμηχανία και φόβος για το αύριο μεταξύ των εμπόρων. Η νέα κατάσταση στο νησί της Λέσβου αποτυπώθηκε με το πάγωμα της αγοράς από την πλευρά των εμπόρων και ελαιομεσιτών του νησιού (βλέπε ρεπορτάζ του «Ν» Στον «πάγο» η αγορά ελαιολάδου στη Μυτιλήνη). Κόντρα στο κλίμα που επικρατεί μεταξύ των εμπόρων στη Λέσβο, οι ελαιοπαραγωγοί συνεχίζουν κανονικά τη συγκομιδή του καρπού, καθώς από τον περασμένο Δεκέμβριο έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.

Η στάση των ελαιοπαραγωγών του νησιού είναι εξαιρετικά διδακτική για το πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν ακραίες καταστάσεις, όπως είναι ο συνδυασμός της κατάρρευσης των τιμών παραγωγού, οι χαμηλές αποδόσεις του καρπού σε λάδι και το υψηλό κόστος συγκομιδής.

Όταν στις αρχές του περασμένου Δεκεμβρίου οι ελαιοπαραγωγοί διαπίστωσαν τα τρία προαναφερόμενα στοιχεία, έπαψαν να τρέχουν για να μαζέψουν γρήγορα – γρήγορα όλο τον καρπό που είχαν τα δέντρα τους (βλέπε ρεπορτάζ του «Ν» Σταματούν το μάζεμα της ελιάς στη Λέσβο!). Σε πολλές περιπτώσεις σταμάτησαν τη συγκομιδή και μείωσαν τους εργάτες που είχαν προσλάβει για το ράβδισμα των δέντρων. Επίσης, πολλοί ήταν οι παραγωγοί που έστρωσαν δίχτυα κάτω από τα δέντρα τους για να πάρουν ό,τι καρπό θα πέσει μόνος του. Από τις αρχές του χρόνου, οι παραγωγοί συγκομίζουν τον καρπό μόνοι τους ή με τις οικογένειές τους. Ελάχιστοι χρησιμοποιούν εργάτες γης. Με αυτόν τον τρόπο, δεν υπήρξε υπερφόρτωση των ελαιοτριβείων με καρπό και η περίοδος συγκομιδής έχει επιμηκυνθεί πάρα πολύ.

Η επιμήκυνση της περιόδου συγκομιδής δεν ενοχλεί την πλειοψηφία των παραγωγών, καθώς είναι βέβαιοι πως θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να ξαναδούν μεγάλο όγκο καρπού στα δέντρα τους. Επίσης, είναι βέβαιοι πως την ελαιοκομική περίοδο 2025/2026 οι διαθέσιμες ποσότητες ελαιολάδου στο νησί θα είναι ελάχιστες.

Όσοι παραγωγοί είχαν ανάγκη χρημάτων τους προηγούμενους μήνες, πούλησαν κάποιες ποσότητες ελαιολάδου σε χονδρεμπόρους για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους. Όμως, το σύνολο των παραγωγών έκανε ό,τι μπορούσε για να πουλήσει όσο γίνεται μεγαλύτερες ποσότητες ελαιολάδου απευθείας στους καταναλωτές, μιας και η διαφορά τιμής ήταν και είναι πολύ καλή για αμφότερους (παραγωγούς και καταναλωτές). Επιπρόσθετα, όσοι έχουν δικές τους δεξαμενές και αποθηκευτικούς χώρους παίρνουν το λάδι από τα ελαιοτριβεία στο σπίτι ή την αποθήκη τους, ακόμη κι αν δεν έχουν άλλους γνωστούς που θέλουν να αγοράσουν λάδι με τον τενεκέ. Στην ερώτηση γιατί το κάνουν αυτό, η απάντηση είναι πολύ απλή: «Το φθινόπωρο, που το νησί θα έχει ξεμείνει από λάδι, τότε θα πουλήσουμε σε καλή τιμή».

Με λίγα λόγια, οι ελαιοπαραγωγοί της Λέσβου, με έναν σχεδόν αυθόρμητο τρόπο, έχουν συντονιστεί σε μια τακτική απόσυρσης μεγάλων ποσοτήτων ελαιολάδου από την αγορά για να αποφύγουν τις συνέπειες από την κατάρρευση των τιμών. Η εφαρμογή αυτής της τακτικής είναι πιο εύκολη για όσους έχουν εισόδημα από άλλη πηγή, δηλαδή τη μεγάλη πλειοψηφία των ελαιοπαραγωγών του νησιού.

Έμποροι και τυποποιητές σε πανικό

Σε κατάσταση πανικού βρίσκονται οι έμποροι και οι τυποποιητές ελαιολάδου του νησιού, από τη στιγμή που έχουν επιλέξει να ακολουθούν κατά πόδας την εμπορική πολιτική των Ισπανών συναδέλφων τους. Διότι διαπιστώνουν πως:

• Ο όγκος παραγωγής ελαιολάδου της Λέσβου θα είναι πολύ μικρότερος του αναμενομένου, καθώς οι αποδόσεις του καρπού σε λάδι έχουν κάμψη 40% σε μέσα επίπεδα, αλλά και γιατί ένα σημαντικό μέρος του καρπού δεν θα συγκομιστεί.
• Η σταδιακή πτώση των τιμών τους υποχρεώνει να απέχουν από την αγορά σημαντικών ποσοτήτων ελαιολάδου για να δημιουργήσουν επαρκή αποθέματα, με συνέπεια να κινδυνεύουν να ξεμείνουν από λάδι όταν θα αυξηθεί η ζήτηση.
• Κινδυνεύουν, αν δημιουργήσουν σημαντικά αποθέματα, να βρεθούν υποχρεωμένοι να πουλήσουν μεγάλες ποσότητες ελαιολάδου με ζημιά.

Ο ιταλικός δρόμος

Κόντρα στην υποτιμητική κερδοσκοπία στην αγορά του ελαιολάδου Made in Spain, η ιταλική αγορά κινείται στους δικούς της ρυθμούς. Οι τιμές χονδρικής του έξτρα παρθένου ελαιολάδου, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ιταλικού Ινστιτούτου ISMEA, από την τέταρτη εβδομάδα του Νοεμβρίου 2024 ως και την πέμπτη εβδομάδα του Ιανουαρίου 2025, κινούνται σταθερά πάνω από τα 9,00 ευρώ ανά κιλό. Μάλιστα, την τελευταία εβδομάδα του Ιανουαρίου παρέμειναν αμετάβλητες στα 9,36 ευρώ ανά κιλό, παρότι την ίδια εβδομάδα οι τιμές του ισπανικού ελαιολάδου στη χονδρική αγορά είχαν κατρακυλήσει στα 4,30 ευρώ ανά κιλό.

Παραδόξως, οι Έλληνες τυποποιητές ελαιολάδου αρνούνται να υιοθετήσουν την τακτική των Ιταλών συναδέλφων τους, είτε γιατί πιστεύουν πως δεν μπορούν να κερδίσουν τους Ισπανούς, είτε γιατί πιστεύουν πως, ακολουθώντας την τακτική των Ισπανών, θα αποκομίσουν μεγαλύτερα κέρδη.

Σε κάθε περίπτωση, ήδη τόσο στη Λέσβο όσο και σε όλη την Ελλάδα, οι έμποροι και οι τυποποιητές έχουν αρχίσει να νιώθουν ότι οι ελαιοπαραγωγοί βρίσκουν άλλους τρόπους για να εξασφαλίσουν το εισόδημά τους, αρνούμενοι να υποκύψουν στα κερδοσκοπικά παιχνίδια που παίζονται σε βάρος τους. Γι’ αυτό και η στάση των ελαιοπαραγωγών της Λέσβου είναι εξαιρετικά διδακτική.