× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Η Παναγιά η Γουρνά του Κιόστε

Γράφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΟΥΠΗΣ

Δημοσίευση 9/5/2021

Η Παναγιά η Γουρνά του Κιόστε
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

Στην Αγιά-Παρασκευή του Τσεσμέ, το καπετανοχώρι της Δυτικής Ερυθραίας, που είναι επίσης γνωστό και με το όνομα Κιόστε, ένας από τους τρεις ενοριακούς ναούς -και μάλιστα ο καθεδρικός- ήταν της Παναγιάς της Γουρνάς, δηλαδή της Ζωοδόχου Πηγής.
Ο ναός αυτός χτίστηκε μεταξύ 1833-1850 σε θέση, όπου υπήρχε παλιότερα μια μικρή εκκλησιά της Ζωοδόχου Πηγής. Ήταν μεγαλύτερος σε μέγεθος από τους άλλους δύο ναούς του χωριού (της Αγ. Παρασκευής και των Αγ. Σαράντα), καθώς ήταν ο νεότερος και ο πιο κεντρικός, δίπλα στην Απλάτσα (πλατεία) του χωριού. Είχε σπουδαία διακόσμηση, με σκαλιστό τέμπλο και πολλά αφιερώματα των θαλασσινών του χωριού, φερμένα από λιμάνια μακρινά, ως ’ποδοσίδια (δώρα για ανταπόδοση ευεργεσιών) προς την Παναγιά για το «καλμάρισμα τση θάλασσας στσι με’άλες φουρτούνες».

Ασημένιες καντήλες, ορειχάλκινοι πολυέλαιοι και μεγάλες εικόνες κοσμούσαν την όμορφη αυτή εκκλησιά. Είχε ευρύχωρο εξωνάρθηκα, στηριγμένο στις μαρμάρινες κολόνες του δυτικού περιστώου, και σχετικά μεγάλη αυλή, στρωμένη με θαλασσινά λευκά και μαύρα βολάκια (βότσαλα) από την κοντινή παραλία της Αγ. Κυριακής, που είχαν χίλια-δυο γεωμετρικά σχήματα (ρόμβους, κύκλους, ακτίνες, τρίγωνα κλπ.), αλλά και σχηματοποιημένα λουλούδια και πουλιά.
Το καμπαναριό ήταν πολύ ψηλό, σε ξεχωριστό οικοδόμημα από τον κυρίως ναό, που βρισκόταν στα βόρεια της μεγάλης εισόδου της αυλής. Είχε δύο καμπάνες και ρολόι, που χτυπούσε τις ακέραιες ώρες, δωρεά κάποιου σπουδαίου Χωριανού καραβοκύρη.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


Στην αυλή, στα βόρεια του ναού, υπήρχε επίσης ένα μικρό πηγαδάκι-αγίασμα, όπου κατέβαινες με 8 σκαλοπάτια. Ασφαλώς, από την ύπαρξη του αγιάσματος αυτού δόθηκε στο ναό το όνομα της Ζωοδόχου Πηγής. Μέσα στον περίβολο, βόρεια και νότια του ναού, υπήρχαν τα δύο σχολεία του Κιόστε, το νηπιαγωγείο και το δημοτικό για αγόρια και κορίτσια.


Ο ναός πανηγύριζε μετά το Πάσχα, την Παρασκευή της Διακαινησίμου, με μεγαλοπρέπεια, καθώς πήγαινε από τον Τσεσμέ και ιερουργούσε ο εκάστοτε μητροπολίτης Κρήνης, «υπέρτιμος και έξαρχος πάσης Ιωνίας». Την παραμονή το βράδυ, μετά τον εσπερινό, πάνω από το καμπαναριό έριχναν πολλά πυροτεχνήματα κι έτσι έδιναν μεγαλύτερο εορταστικό τόνο στο χωριό. Μετά τα βεγγαλικά, γινόταν η αγρυπνία, που διαρκούσε ως τα μεσάνυχτα, όπου έψελναν οι μοναχές από τα γειτονικά μοναστήρια της περιφέρειας του Τσεσμέ.
Πολλές πληροφορίες έχουν αντληθεί από το βιβλίο του Γιάννη Αικατερίνη Χαμένες Πατρίδες - Το χωριό μας, Η Αγία Παρασκευή του Τσεσμέ (το Κιόστε) 1760-1922, και από προφορικές μαρτυρίες Χωριανών προσφύγων.
Ο ναός της Γουρνάς σώζεται σήμερα ακέραιος, με πολλές όμως τροποποιήσεις, καθώς έχει μετατραπεί σε τζαμί, που είναι και το μοναδικό έως τώρα στην Αγ. Παρασκευή, το τωρινό Νταλιάν των Τούρκων. Το καμπαναριό και τα σχολικά κτίρια δυστυχώς έχουν κατεδαφισθεί και το αγίασμα έχει μπαζωθεί. Στο εσωτερικό, ο ναός δεν διατηρεί πια κανένα στοιχείο από τη διακόσμησή του και τα βολάκια της αυλής έχουν εν μέρει καταστραφεί.
Η δεσποτική εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής σώθηκε από τους κατοίκους του χωριού, καθώς μετέφεραν όλα τα εκκλησιαστικά σκεύη και κειμήλια στη γειτονική Χίο με τα καΐκια τους. Στον προσφυγικό συνοικισμό Καστέλλο της Χίου, όπου εγκαταστάθηκαν κυρίως Αγιαπαρασκευούσοι πρόσφυγες, έχει χτιστεί ένας νέος ναός, τιμώμενος στο όνομα της Αγ. Παρασκευής, με δαπάνες και μέριμνα των Χωριανών προσφύγων.

Εκεί φυλάσσονται πολλά εκκλησιαστικά κειμήλια του Κιόστε με πολλή φροντίδα και μεράκι από τα παιδιά και τα εγγόνια των Αγιοπαρασκευούσηδων.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

15 Ιουλίου ‑ 16 Αυγούστου 1974, 33 δραματικές μέρες πριν 52 χρόνια

Οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας για την πολλαπλή χουντική προδοσία, τους δυο «Αττίλες», τη μεταπολίτευση και τους τρεις Λέσβιους που … δεν γύρισαν!
15 Ιουλίου ‑ 16 Αυγούστου 1974, 33 δραματικές μέρες πριν 52 χρόνια
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Έλαιον Α.Ε: Η κατοχική εταιρεία που λεηλάτησε το λάδι της Λέσβου

Οι ναζί έστησαν έναν μηχανισμό αρπαγής του σημαντικότερου προϊόντος του νησιού, οδηγώντας χιλιάδες Λέσβιους στην πείνα και το θάνατο
Έλαιον Α.Ε: Η κατοχική εταιρεία που λεηλάτησε το λάδι της Λέσβου
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«Η επιστροφή Τσίπρα σηματοδοτεί μια νέα περίοδο για την ελληνική πολιτική»

Ο Δρ. Ιστορίας Δημήτρης Μάντζαρης σχολιάζει στο «Ν» την πολιτική επανεμφάνιση του προέδρου της ΕΛΑΣ και το πολιτικό κλίμα
«Η επιστροφή Τσίπρα σηματοδοτεί μια νέα περίοδο για την ελληνική πολιτική»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο άνθρωπος που ενέπνευσε τη Λεσβιακή Ανοιξη «δεν πρέπει να είναι μόνο μια οδός της Μυτιλήνης»

Μουσείο Tériade, Γενικά Αρχεία του Κράτους και ΦΙΜΠΟΔ ενώνουν δυνάμεις για να αναδείξουν τον Αντώνη Πρωτοπάτση
Ο άνθρωπος που ενέπνευσε τη Λεσβιακή Ανοιξη «δεν πρέπει να είναι μόνο μια οδός της Μυτιλήνης»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«Στη Λέσβο ξέρουν από καλό λάδι»

Η παράδοση της καλλιέργειας της ελιάς έχει διαμορφώσει την ταυτότητα του τόπου: Αφιέρωμα της «Καθημερινής»
«Στη Λέσβο ξέρουν από καλό λάδι»
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η τρίτη φορά ήταν η μεγάλη δικαίωση για τον Ιγνάτη Γκαφάρι

Ο 20χρονος υποψήφιος από το 5ο ΓΕΛ Μυτιλήνης είδε το όνειρο της Ιατρικής να γίνεται πραγματικότητα ύστερα από χρόνια προσπάθειας
Η τρίτη φορά ήταν η μεγάλη δικαίωση για τον Ιγνάτη Γκαφάρι
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μεγάλο ενδιαφέρον για το βιβλίο της Βασιλικής Καραπιπέρη ‑ Αλατζά

«Μυτιλήνη – Συνοικισμός: Μεγαλώνοντας στην άκρη της πόλης»
Μεγάλο ενδιαφέρον για το βιβλίο της Βασιλικής Καραπιπέρη ‑ Αλατζά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι άγνωστοι ήρωες της Μυτιλήνης

Οι Λιμενικοί Ηλίας Καζάκος και Γιώργος Κωτούλας εκτελέστηκαν για την αντιστασιακή τους δράση σττις 5 Ιουνίου 1942
Οι άγνωστοι ήρωες της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

O Θεόφιλος «μπαίνει» με τους πίνακές του στο Μουσείο του Λούβρου

Στις 3 Ιουνίου 1961 ήταν ο θρίαμβος του φουστανελά που κάποτε τον έλεγαν "σοβατζή"
O Θεόφιλος «μπαίνει» με τους πίνακές του στο Μουσείο του Λούβρου
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο Στρατής Λιαρέλλης είναι ο άνθρωπος που έζησε την ιστορία από μέσα

Ο γνωστός δημοσιογράφος μιλά για το τέλος μιας εποχής, την τηλεόραση και την Ελλάδα που αλλάζει
Ο Στρατής Λιαρέλλης είναι ο άνθρωπος που έζησε την ιστορία από μέσα
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η άγνωστη ιστορία της Λέσβου μέσα από τις εφημερίδες της Κατοχής και του Εμφυλίου

Ο Γιώργος Γαλέτσας μιλά στο «Ν» για το νέο του βιβλίο και τις αποκαλύψεις της πολυετούς έρευνάς του
Η άγνωστη ιστορία της Λέσβου μέσα από τις εφημερίδες της Κατοχής και του Εμφυλίου