Με την αγόρευση–πρόταση του Εισαγγελέα της έδρας κορυφώθηκε η σημερινή δικάσιμος στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου, μετά την ολοκλήρωση των απολογιών όλων των κατηγορουμένων στην πολύκροτη υπόθεση της ERCI. Πρόκειται για μια δίκη που εκκρεμεί εδώ και 7 χρόνια και έχει προκαλέσει έντονο δημόσιο και διεθνή διάλογο γύρω από τα όρια της ανθρωπιστικής δράσης στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.

Δεν στοιχειοθετείται εγκληματική οργάνωση

Ο Εισαγγελέας, αναφερόμενος στις κατηγορίες της συγκρότησης και ένταξης σε εγκληματική οργάνωση, καθώς και της διευκόλυνσης μεταφοράς υπηκόων τρίτων χωρών που δεν είχαν δικαίωμα εισόδου στη χώρα από κοινού και κατ’ εξακολούθηση, τόνισε ότι δεν αποδείχθηκε η ύπαρξη εσωτερικής διάρθρωσης ή ιεραρχικής δομής που να στοιχειοθετεί εγκληματική οργάνωση. Όπως υπογράμμισε, δεν προέκυψαν αυτοτελείς ρόλοι ούτε οργανωμένη κατανομή καθηκόντων με εγκληματικό σκοπό.

Στο πλαίσιο της προσφυγικής κρίσης η δράση της ERCI

Σύμφωνα με την εισαγγελική κρίση, η ERCI εντασσόταν στο ευρύτερο πλαίσιο επιχειρήσεων που αναπτύχθηκαν στη Λέσβο για την αντιμετώπιση των μαζικών μεταναστευτικών ροών την περίοδο της προσφυγικής κρίσης. Τα μέλη της χρησιμοποιούσαν απλά τεχνικά μέσα και κυρίως οπτική επαφή από τις ακτές του νησιού, προκειμένου να αντιλαμβάνονται την προσέγγιση σκαφών και να εκτιμούν τον χρόνο και τα σημεία άφιξης με βάση τις καιρικές συνθήκες.

Καμία απόδειξη για επικοινωνία με μετανάστες εν πλω

Ο Εισαγγελέας ήταν κατηγορηματικός ότι οι κατηγορούμενοι ανέμεναν τους ανθρώπους στις ακτές για να παράσχουν βοήθεια και όχι εν πλω. Τόνισε ότι από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν αποδείχθηκε επικοινωνία των μελών της οργάνωσης με μετανάστες για λήψη πληροφοριών σχετικά με τις ροές. Όπως σημείωσε, οι πληροφορίες που διέθεταν δεν έφταναν νωρίτερα σε αυτούς από ό,τι στις ελληνικές Αρχές, ενώ και το Λιμενικό Σώμα αντιλαμβανόταν την άφιξη των σκαφών την ίδια χρονική στιγμή.

Καμία αιτιώδης συνάφεια με δωρεές και παράνομη δράση

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ημερομηνίες του κατηγορητηρίου, για τις οποίες επισημάνθηκε ότι ο κατηγορούμενος Νάσος Καρακίτσος είχε ενημερώσει τις λιμενικές αρχές, στοιχείο που, κατά την εισαγγελική εκτίμηση, αναιρεί τον ισχυρισμό περί παράνομης διευκόλυνσης εισόδου. Ο Εισαγγελέας τόνισε ότι δεν στοιχειοθετήθηκε η διευκόλυνση παράνομης εισόδου στη χώρα, ενώ δεν αποδείχθηκε ούτε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των δωρεών που λάμβανε η οργάνωση και οποιασδήποτε παράνομης δραστηριότητας.

Εισαγγελική πρόταση για αθώωση

Με βάση τα παραπάνω, ο Εισαγγελέας ζήτησε την κήρυξη αθωότητας όλων των κατηγορουμένων, επισημαίνοντας ότι από το σύνολο της αποδεικτικής διαδικασίας δεν προέκυψαν στοιχεία που να στηρίζουν τις βαριές κατηγορίες που τους αποδίδονται.

Η δίκη συνεχίζεται με τις αγορεύσεις των συνηγόρων υπεράσπισης, σε μια υπόθεση που παρακολουθείται στενά από ανθρωπιστικές οργανώσεις και διεθνή μέσα ενημέρωσης, καθώς θεωρείται κομβική για το αν και σε ποιο βαθμό η ανθρωπιστική δράση μπορεί να ποινικοποιηθεί.

Οι απολογίες των βασικών κατηγορουμένων

Η Σάρα Μαρντίνι αναφέρθηκε στη δική της εμπειρία ως πρόσφυγας το 2015, περιγράφοντας ότι ζήτησε βοήθεια από το Λιμενικό για βάρκα και έλαβε την απάντηση «γυρίστε πίσω από εκεί που ήρθατε». Όπως είπε, επέστρεψε στη Λέσβο το 2016 για να βοηθήσει «ως πρόσφυγας που είχε υποφέρει», επισημαίνοντας ότι οι πρόσφυγες συχνά αντιμετωπίζονταν με σκληρότητα.

Ο Σον Μπίντερ κατέθεσε ότι ήρθε στη Λέσβο το 2017, μετά την ολοκλήρωση μεταπτυχιακών σπουδών, ως εκπαιδευμένος διασώστης. Εξήγησε ότι το Λιμενικό ενημερωνόταν μόνο όταν υπήρχε επιβεβαιωμένη πληροφορία, καθώς συχνά υπήρχαν λανθασμένα σήματα. Σήμερα εργάζεται ως δικηγόρος στο Λονδίνο.

Ο Νάσος Καρακίτσος περιέγραψε τη διαδρομή του από την άφιξή του στη Λέσβο τον Ιανουάριο του 2016, τη δήλωση των προσόντων του στο Λιμεναρχείο και τη σταδιακή οργάνωση της ομάδας. Τόνισε ότι η πληροφόρηση για αφίξεις βασιζόταν στην παρατήρηση, στις καιρικές συνθήκες και σε δημόσιες πηγές, όπως το Aegean Boat Report, υπογραμμίζοντας ότι «δεν είμαστε ήρωες, κάναμε διάσωση».

Η κατηγορούμενη Άλεξου δήλωσε ότι εργαζόταν στον τομέα του μάρκετινγκ και της εξωστρέφειας της οργάνωσης με έδρα την Αθήνα, διαχειριζόμενη δωρεές ιδιωτών, χωρίς παρουσία στη Λέσβο τις επίμαχες ημέρες. Τόνισε ότι δεν συμμετείχε σε ομάδες WhatsApp διάσωσης και ζήτησε από το δικαστήριο «να αποκατασταθεί η αλήθεια».

Οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι Κρέμερ, Abassi, Ιωαννίδου, Βλαχόπουλος, Μπάου και Πίτερ περιέγραψαν εμπλοκή εθελοντικού χαρακτήρα, χωρίς οικονομικό όφελος, σε δράσεις όπως διανομή βοήθειας, διερμηνεία, καταγραφή εθελοντών και παρουσία στις ακτές. Ο Πίτερ, συνταξιούχος επενδυτής, μίλησε συγκινημένος για την οικογενειακή του ιστορία ως δεύτερης γενιάς πρόσφυγας και για την ανάγκη, όπως είπε, «να κλείσει έναν ανοιχτό λογαριασμό με την Ιστορία».