Την ανάγκη άμεσου και ουσιαστικού διαλόγου για το μέλλον της πρόληψης των εξαρτήσεων στην Ελλάδα αναδεικνύει το Κέντρο Πρόληψης «Πνοή», με υπόμνημα που φέρει τον χαρακτηριστικό τίτλο «Αβέβαιο το μέλλον της πρόληψης» και απευθύνεται σε βουλευτές, αιρετούς της αυτοδιοίκησης και θεσμικούς φορείς.

Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η πρόληψη των εξαρτήσεων αποτελεί βασικό πυλώνα δημόσιας υγείας και κοινωνικής συνοχής, ενώ υπογραμμίζεται η συμβολή των Κέντρων Πρόληψης, τα οποία λειτουργούν στην Ελλάδα εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια, στην ανάπτυξη κοινοτικών παρεμβάσεων και στη διαμόρφωση κουλτούρας υγείας.

Ο ρόλος των Κέντρων Πρόληψης

Όπως αναφέρεται, τα Κέντρα Πρόληψης αποτέλεσαν ένα καινοτόμο μοντέλο, φέρνοντας τη διεθνή επιστημονική γνώση στο τοπικό επίπεδο και ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ εκπαίδευσης, υγείας και τοπικής αυτοδιοίκησης.

Ιδιαίτερα σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπως τονίζεται, λειτούργησαν συχνά ως η μοναδική οργανωμένη ψυχοκοινωνική δομή, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των νέων και στη στήριξη των οικογενειών.

Κεντρικό στοιχείο του ελληνικού μοντέλου υπήρξε η κοινοτική προσέγγιση της πρόληψης, με έμφαση στη συμμετοχή, τη δικτύωση και τη συνεργασία με την τοπική κοινωνία.

Ανησυχία για το θεσμικό μέλλον μετά το 2027

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για το θεσμικό μέλλον των Κέντρων Πρόληψης μετά το 2027, καθώς –όπως επισημαίνεται– δεν έχει ξεκινήσει οργανωμένα η διαδικασία ανανέωσης της Προγραμματικής Σύμβασης, ούτε έχει διαμορφωθεί ένα σαφές πλαίσιο δημόσιου διαλόγου.

Παράλληλα, σημειώνεται ότι η Επιτροπή Παρακολούθησης της Σύμβασης δεν έχει συνεδριάσει για μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που περιορίζει τον στρατηγικό σχεδιασμό και τη θεσμική λογοδοσία.

Το υπόμνημα αναφέρεται και στη σύσταση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), ο οποίος, ως καθολικός διάδοχος του πρώην ΟΚΑΝΑ, καλείται να διασφαλίσει τη συνέχεια των δράσεων πρόληψης, χωρίς να οδηγηθεί σε υπερσυγκεντρωτικά μοντέλα που απομακρύνουν τις δομές από την τοπική κοινωνία.

Έμφαση στο κοινοτικό μοντέλο και τις διεθνείς κατευθύνσεις

Σύμφωνα με το Κέντρο Πρόληψης «Πνοή», οι σύγχρονες ευρωπαϊκές και διεθνείς κατευθύνσεις –όπως αυτές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Ναρκωτικά– ενισχύουν την ανάγκη για παρεμβάσεις που βασίζονται στην κοινότητα, τη βιωσιμότητα και την τοπική προσαρμογή.

Η πρόληψη, τονίζεται, δεν περιορίζεται σε θεραπευτικές ή κατασταλτικές πρακτικές, αλλά αποτελεί μακροπρόθεσμη κοινωνική επένδυση που ενισχύει την κριτική σκέψη, τη συμμετοχή και την κοινωνική ανθεκτικότητα.

Τα αιτήματα των εργαζομένων

Οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης θέτουν συγκεκριμένα αιτήματα, με βασικότερα:

τη διασφάλιση της θεσμικής και λειτουργικής συνέχειας των δομών
την άμεση έναρξη δημόσιου διαλόγου για τη νέα προγραμματική περίοδο
τη σύγκληση της Επιτροπής Παρακολούθησης
τη θεσμική αναβάθμιση και τη σταθερή χρηματοδότηση των Κέντρων
τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας και την ενίσχυση του προσωπικού

Όπως επισημαίνεται, η πρόληψη αποτελεί κατεξοχήν μακροχρόνια παρέμβαση που απαιτεί σταθερότητα, συνέπεια και στρατηγικό σχεδιασμό, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων.

«Η πρόληψη ως κοινωνικό αγαθό»

Το Κέντρο Πρόληψης «Πνοή» καταλήγει ότι η διασφάλιση της συνέχειας και της ποιότητας των υπηρεσιών πρόληψης δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους ή τις δομές, αλλά το σύνολο της κοινωνίας, καλώντας την Πολιτεία να προχωρήσει σε άμεσες πρωτοβουλίες για τη θεσμική κατοχύρωση και ενίσχυση του θεσμού.