Είναι φορές που η ανθρώπινη λογική σταματάει όταν συναντά ανείπωτες καταστάσεις φρικαλεότητας. Ο πόλεμος ανέκαθεν συντάραζε τα θεμέλια του πολιτισμού και αποτελούσε σημείο αμφισβήτησης κάθε έννοιας σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Στο κατώφλι του 21ου αιώνα νομίζαμε ότι η φρίκη και η οδύνη του πολέμου θα έχει σταματήσει και θα αποτελούσε μακρινό εφιάλτη, για να θυμίζει στους σύγχρονους τα όρια της ανθρώπινης κτηνωδίας και βαρβαρότητας.

Και όμως, η συνεχιζόμενη, εδώ και μερικούς μήνες, σύρραξη μεταξύ χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ, δημιουργεί αναστάτωση και δυσφορία, έναν δικαιολογημένο προβληματισμό και αγανάκτηση, για το πως οι εμπλεκόμενοι έφτασαν στο σημείο να επιλέξουν τον απόλυτο αφανισμό της ζωής ως μέσο επίλυσης των διαφορών τους.

Ακόμη και οι δικλείδες ασφαλείας που έχει δημιουργήσει ο δυτικός κόσμος, με την επικράτηση του διεθνούς δικαίου, που κατασφαλίζουν την οργάνωση του βίου από την απειλή διενέξεων και συγκρούσεων, φαίνεται να έχουν εξαφανιστεί. Κι όμως, ανατρέχοντας στις απαρχές του ελληνοδυτικού πολιτισμού, παρατηρούμε ότι η συγκρότηση των αρχών που διέπουν την οργανωμένη κοινωνία στηρίχτηκε σε ένα σύνολο αρχών τέτοιων που διατρέχουν την φύση, την κοινωνία και τον άνθρωπο, όλες μαζί συγκροτημένες σαν ένα καλοκουρδισμένο ρολόι.

Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, όταν άρχισε να αναδύεται στο προσκήνιο της ιστορίας, από τον δέκατο αιώνα και έπειτα, μετακένωσε τον αρχαιοελληνικό κόσμο των αξιών του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, των προσωκρατικών αλλά και της πολιτικής οργάνωσης της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας. Από την Αναγέννηση και έπειτα, με την ανάδυση των επιτευγμάτων των θετικών επιστημών, η επιστημονική γνώση άρχισε να αυτονομείται και να αξιώνει την αποκλειστική σχέση στο σχηματισμό των αρχών στις οποίες θα πρέπει να βασίζεται ο συλλογικός βίος.

Η τροφοδότηση της κοινωνίας με βάση τις αρχές της χρησιμότητας, της παραγωγικότητας και του ανταγωνισμού καθώς και της εξαντλητικής ανάδειξης της ανάλογης επιχειρηματολογίας αποτέλεσαν τα χαρακτηριστικά της βιομηχανικής και νεωτερικής κοινωνίας.

Είναι φανερό, ότι οι ανθρωπολογικές αξίες στην νεωτερική Ευρώπη, μπήκαν σε δεύτερη μοίρα, καθώς αυτό που προείχε ήταν η ανακήρυξη της κοινωνίας στην ικανότητα διαχείρισης του παραγωγικού της κεφαλαίου. Σε αυτή τη λογική, της οικονομικής συγκρότησης της κοινωνίας, βασίστηκε η οικιστική διάρθρωση της κοινωνίας, η πολιτειακή και εκπαιδευτική της οργάνωση.

Ο άνθρωπος έγινε στατιστική μονάδα, σημείο σε ένα πίνακα γραφήματος, αφηρημένο παράγωγο μιας νομισματικής απεικόνισης. Σε αυτό το σημείο, εμφανίστηκαν οι ανάλογες ιδεολογίες για να νομιμοποιήσουν και να δικαιολογήσουν την προσαρμοστικότητα σε μια νέα οργάνωση της ζωής, με βάση την παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, οι θεωρήσεις της υλιστικής οργάνωσης της ιστορίας.

Και μετά τα παραπάνω, θα αναρωτηθούμε που βρίσκεται ο άνθρωπος, ποιο είναι το στίγμα του στον χάρτη αξιών του ελληνοδυτικού πολιτισμού; Στον εικοστό αιώνα , σπουδαίοι συγγραφείς μεταξύ των οποίων ο Φραντς Κάφκα, ο Τζωρτζ Όργουελ αλλά και στοχαστών όπως ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ, ο Μισέλ Φουκώ, ο Φρίντριχ Νίτσε, όλοι τους διαπίστωσαν την τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας εντός των ορίων της ολοκληρωμένης πια μεταβιομηχανικής κοινωνίας.

Ο άνθρωπός ως μοναδική και ανεπανάληπτη προσωπικότητα είτε έχει μεταβληθεί σε ένα γρανάζι των μαζικών εκδηλώσεων της κοινωνίας είτε βρίσκεται έρμαιο ανείπωτων και αδυσώπητων δυνάμεων όπως εκείνων του κράτους, των απρόσωπων καταναλωτικών σχέσεων, της οικονομίας και της τεχνολογίας, ανήμπορος να σκεφτεί και να αντιδράσει.

Σε αυτή την μετάλλαξη της κοινωνίας, ο άνθρωπος τις μόνες επιλογές που έχει είναι να ζήσει σαν αγρίμι κυνηγώντας κάθε ευκαιρία, ανταγωνιζόμενος τους άλλους και αποδεχόμενος κάθε φρικαλεότητα της καθημερινότητας .

Ο Καρλ Μαρξ διαπιστώνοντας τις πτυχώσεις της νέας βιομηχανικής πραγματικότητας, φτάνει στο σημείο να υποδείξει την επανάσταση ως την μόνη σωτήρια επιλογή που έχει ο καταπιεζόμενος άνθρωπος, χωρίς όμως, όπως αποδείχτηκε, να προσφέρει ένα καλύτερο μοντέλο ζωής, εναλλακτικό, στο ήδη βάρβαρο της δυτικής κοινωνίας.

Μέσα σε αυτό το δυστοπικό πλέγμα των ανθρώπινων σχέσεων, ακόμα και η εξόντωση και ο αφανισμός φαντάζει μια επιλογή, αφού ο άλλος είναι η αιτία της κόλασης που βιώνει. Η σωτηρία της δυτικού ανθρώπου περνάει μέσα από την ισοπέδωση και εξαφάνιση κάθε μορφής πολιτισμού, αφού η στάθμη των αξιών έφτασε στο απόλυτο μηδέν, σημασία έχει άλλωστε να καταφέρνει να ξεχωρίζει αυτός στο ρινγκ της αποτρόπαιης πραγματικότητας.

Στην κρίσιμη καμπή καταβαράθρωσης των ανθρωπολογικών αξιών που σήμερα βιώνει η Ευρώπη, καθήκον μας είναι να μη δεχτούμε να ζήσουμε κάτι λιγότερο από αυτό που μας ταιριάζει, κάτι λιγότερο από το να είμαστε άνθρωποι.

Ο άνθρωπος της δυτικής κοινωνίας που πονάει και αφουγκράζεται τον κραδασμό από την αποσύνθεση των αξιών, ακόμη και σε αυτό το σημείο των έσχατων καιρών, καλείται να ακούσει την φωνή του πρωταγωνιστή από τον «Ρινόκερο» του Ευ.Ιονέσκο, ο οποίος βλέποντας μια ολόκληρη κοινωνία να κρημνίζεται στην βαρβαρότητα και την μισανθρωπία, κραύγασε «θέλω να είμαι άνθρωπος» .

Το μήνυμα του επίκαιρο και διαρκές σήμερα, ηχεί διεγερτικά, για όλους εμάς που θέλουμε να παραμείνουμε ακόμα άνθρωποι!