Οι κλισέ φράσεις «πύρινη λαίλαπα», «πύρινες γλώσσες» κλπ. δεν μπορούν να περιγράψουν αυτό που έγινε.

Σπίτια και μαγαζιά που άνθρωποι δούλεψαν μία ζωή για να τα φτιάξουν μέσα σε μία στιγμή εξαφανίστηκαν. Αφήνοντας ανθρώπους άστεγους ή/και χωρίς να έχουν την επιχείρηση τους για να συντηρήσουν την οικογένεια τους.

Χιλιάδες στρέμματα ελαιώνα έγιναν στάχτη ή δέντρα διαλύθηκαν κατά την προσπάθεια της κατάσβεσης από τα εναέρια μέσα (που φυσικά δεν έφταιγαν, ήταν «αναγκαίο» κακό).

Χιλιάδες στρέμματα δάσους, με πληθώρα χλωρίδας και πανίδας, αποτεφρώθηκαν μέσα σε 5 μόλις μέρες.

Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο, το οποίο δεν φαίνεται. Είναι αυτό που αποκαλείται στην επιστημονική γλώσσα άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Κάτι που δεν αποζημιώνεται και περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω. Οι προηγούμενες γενιές για να φτιάξουν αυτά τα λιοτόπια θαλασσοπνίγηκαν, έφυγαν μετανάστες και δούλεψαν σε ανθρακωρυχεία, ξεπατώθηκαν να φέρνουν νερά με τα ζώα, ώστε οι «αμπολαδούλες» τους να γίνουν πλατάνια ολόκληρα, δέντρα 70 χρόνων. Τα λιόδεντρα που έβαλαν και περιποιήθηκαν οι πρόγονοι μας χάθηκαν. Άνθρωποι από όλο το νησί, αλλά κυρίως οι κάτοικοι των χωριών της περιοχής του Πολιχνίτου έχουν περπατήσει σε εκείνα τα μέρη. Εκεί μας πήγαν οι γονείς μας για να μαζέψουμε σπαράγγια, σβερνιές, αμανίτες, ραδίκια κ.α. Οι κυνηγοί έχουν λιώσει αμέτρητα άρβυλα περπατώντας. Αυτή η σχέση χάθηκε. Έληξε. Αν είμαστε τυχεροί, θα το ξαναζήσουμε όχι με τα παιδιά μας, αλλά με τα εγγόνια μας.

Τα παραπάνω δεν είναι άβουλη παραδοχή της κατάστασης. Ούτε σημαίνει ότι θα τα αφήσουμε έτσι. Αλλά πρέπει ο κόσμος αυτός να στηριχθεί στην πράξη, και όχι με ψίχουλα. Κάτι που είναι δύσκολο, αν σκεφτούμε και την εμπειρία από την σεισμόπληκτη Βρίσα.

Δεν αρκούν οι αποζημιώσεις για τα δέντρα που κάηκαν. Ούτε θα σωθεί η παρτίδα με τα “Vatera pass”. Επιβεβλημένο είναι να δοθούν και φυσικά κακό δεν θα κάνουν. Αλλά είναι σαν να έχεις τρακάρει με το αυτοκίνητο και να σε περιποιούνται βάζοντας σου ένα Hansaplast. Η Λέσβος, σύμφωνα με την απογραφή του 2021, είχε μείωση κατά -3,9% και αν δούμε  την ηλικιακή διάρθρωση είμαι σίγουρος ότι τα πράγματα θα είναι πολύ χειρότερα. Ο κόσμος περίμενε ένα «μαξούλι» να ανασάνει λίγο, με την ελπίδα παράλληλα ότι δεν θα πέσει η τιμή. Υπάρχουν χωριά που το Σάββατο το βράδυ δεν έχει ανοιχτό καφενείο μετά τις 10. Η πυρκαγιά ήρθε σε ένα ήδη διαλυμένο παραγωγικό σύστημα. Η στήριξη πρέπει να είναι μακροχρόνια και σοβαρή.

Να υπάρξει ελάφρυνση για το ρεύμα.

Να υπάρξει στήριξη για την παραγωγή που χάθηκε, μέχρι τα καινούρια δέντρα να μπορέσουν να αποδώσουν.

Να γίνουν έργα για τα νερά, τόσο για την αποφυγή πλημμύρας, όσο και για τις καλλιέργειες. Χωρίς το δάσος πως θα τροφοδοτηθεί ο υδροφόρος ορίζοντας; Θα χρειαστούν μεγάλες και άμεσες δημόσιες παρεμβάσεις. Δίνοντας με αυτό τον τρόπο και μεροκάματα στις τοπικές κοινωνίες.

Να στηριχθούν οι κτηνοτρόφοι, που ήδη έχουν διαλυθεί από τις τιμές των ζωοτροφών και τώρα κάηκε και η βοσκή.

Αυτά δεν είναι κράτος «πατερούλης». Είναι τα ελάχιστα για να μην διαλυθεί ο τόπος μας, για να μην σβήσουν τα χωριά μας. Το λάδι συντηρούσε όλη την περιοχή, είτε έμμεσα (αγρότες), είτε άμεσα (οικοδομές, σούπερ μάρκετ κ.α.).

Όσο για την μεγάλη συζήτηση που έγινε για το αν η φωτιά ήταν στην Μυτιλήνη ή στην Δυτική Λέσβο, την επόμενη φορά θα πηγαίνουμε με τις συντεταγμένες του κτηματολογίου. Δεν ενδιαφέρει κανένα αν ήταν εκεί 10 βουλευτές, 18 περιφερειάρχες και 32 δήμαρχοι. Εκείνοι είναι υπεύθυνοι για τους μηχανισμούς και εκείνοι ξέρουν πως αυτοί θα είναι πιο αποτελεσματικοί. Μπορεί να χρειαστεί να είσαι παρών, μπορεί και όχι. Αυτό που είδαμε ήταν να μην υπάρχουν αντλίες να δώσουμε νερά στα πυροσβεστικά, ενώ είχαμε γεμάτα βυτία. Πυροσβέστης δεν είμαι και δεν γνωρίζω από την διαχείριση της πυρκαγιάς. Από το 2007 και τις φωτιές στην Πελοπόννησο, όμως μάθαμε σαν κοινωνία με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο κάποια ότι αν η φωτιά έχει χιλιόμετρα μέτωπο, τότε δεν μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα. Εκείνη την ώρα οι πυροσβέστες, οι εθελοντές και οι πιλότοι των εναέριων μέσω στάθηκαν ήρωες. Αλλά πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσει η ανάγκη για ήρωες, που μας σώζει από την ολοκληρωτική καταστροφή. Δεν θα ήταν καλύτερα να υπήρχαν αντιπυρικές ζώνες, οργανωμένες και καθαρισμένες; Δεν θα ήταν καλύτερα να είχε προβλεφθεί η περίπτωση της πυρκαγιάς, μετά από αυτά που έγιναν τα τελευταία τρία χρόνια; Και έτσι να μην έχουμε ανάγκη από ήρωες…

*Ο Γιώργος Συκάς είναι Μηχανικός Χωροταξίας και Ανάπτυξης