× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΚΑΡΩΝΗΣ

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 9/8/2023

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων
' χρόνος ανάγνωσης


Η ενασχόληση με τις αγρίτικες λέξεις, μου έδωσε την ευκαιρία να παρατηρήσω τα παρακάτω:

1. Την κατάληξη «–της» μερικών αρσενικών ουσιαστικών, την αλλάζουμε σε «-κ(ι)ς»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. Παναγιώτης – Παναγιώκ(ι)ς
αλήτης – αλήκ(ι)ς
Αγρίτης – Αγρίκ(ι)ς
κλέφτης – κλεφκ(ι)ς


2. Σε πολλά ουδέτερα ουσιαστικά, αλλάζουμε την κατάληξη «-κι» σε «-τσ(ι)»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. χαντάκι – χαντάτς(ι)
φαρμάκι – φαρμάτσ(ι)
μανίκι – μανίτσ(ι)
σοκάκι – σοκάτσ(ι)


3. Τον Παρατατικό ορισμένων ρημάτων, τον αλλάζουμε ως εξής:

π.χ. θαρρούσα – θαρρμ
βροντούσα – βροντμ
καθόμουνα – καθμ
φορούσα – φορμ


4. Από τον Αόριστο ορισμένων ρημάτων, αφαιρούμε την παραλήγουσα «-τη»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. γράφτηκα – γράφκα
δανείστηκα – δανείσκα


5. Μετατρέπουμε το πρώτο φωνήεν από «υ» σε «ε», σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. τυρί – τερί
δυνατός – δενατός
γυρίζω – γερίζω
μυρωδιά - μερωδιά

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


6. Πολλές λέξεις τις μικραίνουμε πολύ:

π.χ. κριθάρι – κθαρ
κουνάβι – κναδ
κουβάρι – κβαρ

με χαρακτηριστικότερη το σουσάμι σε σαμ.


*Και μια σπάνια περίπτωση, που μεγαλώνουμε μια λέξη:

ξεχνώ – ξεχάνω


7. Σε κάποιες λέξεις, που ξεκινούν με ταυ και ακολουθεί (ι), το «τ-» μετατρέπεται σε «κ-»:

π.χ. τηγάνι – κ(ι)γαν(ι)
τινάζω – κ(ι)νάζω
τοίχος – κοίχος


8. Μετατρέπουμε το πρώτο γράμμα από «κ-» σε «τσ(ι)-» σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. καιρός – τσ(ι)αιρός
κοιλιά – τσ(ι)λια
κυδώνι – τσ(ι)δων(ι)


9. Την κατάληξη «-τη» ή «-τι» ορισμένων λέξεων, μετατρέπουμε σε «-κ(ι)»:

π.χ. μύτη – μυκ(ι)
μάτι – μακ(ι)
πλάτη – πλακ(ι)


Σημείωση: Το (ι) παχαίνει το προηγούμενο σύμφωνο



ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η ιστορία του Στράτου...

Γράφει ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΠΙΩΤΑΣ
Η ιστορία του Στράτου...
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Κορίτσι έξι χρόνων μόνο χωρίς γονείς, έξω από την Ασφάλεια

Οι πρώτες μέρες της χούντας στη Μυτιλήνη μέσα από τις αναμνήσεις - Γράφει η ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ*
Κορίτσι έξι χρόνων μόνο χωρίς γονείς, έξω από την Ασφάλεια
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το εμπορικό πλεόνασμα πάνω από την κοινωνική επιβίωση

Γράφει η ΘΕΟΦΑΝΙΑ ΙΝΤΖΙΡΤΖΗ, Κοινωνική Ανθρωπολόγος και Ιστορικός
Το εμπορικό πλεόνασμα πάνω από την κοινωνική επιβίωση
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ψωνίζοντας… ό,τι βρω

Γράφει η ΜΑΡΙΝΑ ΠΟΛΛΑΤΟΥ
Ψωνίζοντας… ό,τι βρω
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Να πληρώσουν τη ζημιά που προξένησαν στο νησί

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ν. ΠΑΤΣΗΣ, κάτοικος Δυτικής Λέσβου
Να πληρώσουν τη ζημιά που προξένησαν στο νησί
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Κραυγή απόγνωσης από Αγρα Λέσβου

Γράφει ο ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΙΝΤΖΙΡΤΖΗΣ, Πρόεδρος της Κοινότητας Άγρας
Κραυγή απόγνωσης από Αγρα Λέσβου
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Που το πάνε;

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ
Που το πάνε;
ΣΤΗΛΗ ΑΛΑΤΟΣ

Κρίση στην κτηνοτροφία στη Λέσβο… SOS

Γράφει ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΠΑΚΑΣ
Κρίση στην κτηνοτροφία στη Λέσβο… SOS
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΑΓΡΟΤΕΣ

Όταν το Υπουργείο «κοιμάται» και η Λέσβος καταρρέει

Χωρίς επαρκείς κτηνιάτρους, χωρίς ουσιαστική στήριξη, χωρίς καμία σοβαρή πολιτική διαχείρισης των επιπτώσεων από τον αφθώδη πυρετό
Όταν το Υπουργείο «κοιμάται» και η Λέσβος καταρρέει
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Μήτσου Ν. Τσιάμη, Δοξαστικά στον Αργύρη Εφταλιώτη, Αθήνα 1974

Παρουσίαση : Δημήτρης Πατίλας
Μήτσου Ν. Τσιάμη, Δοξαστικά στον Αργύρη Εφταλιώτη, Αθήνα 1974