Πριν κάποιους μήνες, το Νοέμβριο του 2024, έγραφα για τον Νίκο Σηφουνάκη, και την πεποίθησή μου, πως με το συνολικό έργο του, πέτυχε να ανοίξει ένα ορθάνοιχτο παράθυρο στον κόσμο για τη Λέσβο. Το βράδυ της 10^ης Ιουλίου, εκεί στη μοναδική αυλή του Μουσείου Βρανά, το απέδειξε περίτρανα για ακόμη μια φορά. Μάς έπεισε στη νιοστή, ότι έχει όραμα, έμπνευση και ισχυρές φιλίες–διασυνδέσεις, ειδικά στο χώρο του πολιτισμού, πως είναι ικανός (ενδεχομένως μόνο αυτός) να κατατάσσει με τις επιλογές του, κι ως Πρόεδρος πλέον του «Αρχιπελάγους», το νησί στην πρώτη-πρώτη σειρά, της πολιτιστικής δράσης. Ισόπαλη η Λέσβος με την Αθήνα ή με άλλες περιοχές που έχουν την τύχη να απολαμβάνουν ξεχωριστές συναυλίες.

Από εκείνες που μιλούν στην ψυχή των ανθρώπων. Απ’ αυτές που χαράσσουν βαθιές αυλακιές στην καρδιά. Που μένουν εκεί με το πέρασμα του καιρού ως γλυκές μνήμες και βιώματα βάλσαμο, για να μαλακώνουν τα μέσα μας. Να μας κάνουν καλύτερους ανθρώπους.

Ο κορυφαίος Σταύρος Ξαρχάκος, η Ηρώ Σαῒα, ο Δημήτρης Μπάσης και ένα σύνολο εξαίρετων μουσικών, ανεπανάληπτου επαγγελματισμού, κατάφεραν να μας πάρουν απ’ το χέρι και να μάς ταξιδέψουν σε μια διαδρομή κατάθεσης ψυχής.

Η πρώτη κατάθεση ήταν απ’ τον ίδιο τον Νίκο Σηφουνάκη που παίρνοντας το λόγο απ’ τον Κώστα Μουτζούρη, εξήγησε τα πώς και τα γιατί, της βραδιάς, χρωματίζοντας με τον προσωπικό του τρόπο τη σκιαγράφηση του τεράστιου συνθέτη μας Σταύρου Ξαρχάκου. Κι αμέσως μετά οι διαφορετικές, μα τόσο ταιριαστές φωνές των δύο ερμηνευτών, έπιασαν για τα καλά δουλειά.

Από ερωτικές μελωδίες σε επαναστατικά εγερτήρια. Από ζεϊμπέκικο σε μπαλάντα. Από το χθες στο σήμερα. Μια μουσική διαλεγμένη με μαεστρία, από έναν μαέστρο που στην πολύχρονη διαδρομή του έγραψε ιστορία. Ή καλύτερα αποτύπωσε με τις μουσικές του, τη δική μας ιστορία.

Προσωπικά δεν είμαι ειδική στα της μουσικής. Ούτε ποτέ στο παρελθόν ασχολήθηκα ιδιαίτερα με τα πολιτιστικά δρώμενα. Το αντίθετο θα έλεγα. Όμως ως ακροάτρια, ως θεατής, έγινα μυσταγωγός της τελετής που με ευλάβεια ο συνθέτης που διεύθυνε την ορχήστρα (πόσο τυχεροί που το ζήσαμε και αυτό) και το σύνολο των καλλιτεχνών, μας πρόσφεραν απλόχερα.

Ξυπνώντας θύμησες. Τόσο μα τόσο ζωντανές τη συγκεκριμένη βραδιά που δεν το πίστευα καν πως τις είχα.

Κι εκεί που «το ένα πρωινό η Παναγιά μου», με πέταγε στα χρόνια τα εφηβικά και στα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, με τις αφιερώσεις στους πειρατικούς σταθμούς, ερχόταν ο αείμνηστος Νίκος Ξυλούρης, ή καλύτερα τα τραγούδια του Ξαρχάκου, που είχε ερμηνεύσει, να με πάρουν απ’ το χέρι και να με πάνε αλλού. Σε μια πορεία ειρήνης (ή απεργία;), που μαζί με τη μητέρα μου, η οποία με έσερνε από μικρή όπου ανέμιζαν λάβαρα, ακούσαμε τη ντουντούκα να αναγγέλλει το θάνατο του Κρητικού τραγουδιστή.

Και μετά σε διακοπές, ούτε θυμάμαι το πότε, με τα παιδιά στην Κρήτη. Στα Ανώγεια θαρρώ. Μπροστά απ’ το σπιτικό του Ξυλούρη. Οι δικοί του καθισμένοι γύρω από μια μικρή μεταλλική ροτόντα, με το πλεκτό στο χέρι άσπρο κάλυμμα, να κλαίνε βουβά μπροστά απ’ τη φωτογραφία του.

Με ταρακούνησε όμως αίφνης η Τζένη Καρέζη, όταν παιδούλα συγκλονιζόμουν απ’ το «Μεγάλο μας Τσίρκο» και τη φωνή της να ουρλιάζει το προσκλητήριο: «Ορέστη απ’ το Βόλο, Μαρία απ’ τη Σπάρτη…».

Αυτά κάνουν οι μουσικές. Οι μουσικές του Ξαρχάκου. Σου άλλο-γυρνάνε την ψυχούλα. Έως κι αιώνες πριν, στους «Έμπορους των Εθνών», αγναντεύοντας τη μικροπαντρεμένη κυρά που θρηνεί καρτερώντας τον αφέντη της.

Είχε προηγηθεί η μορφή του γιου μου του Στρατή, να χορεύει «Το δίχτυ», στο γλέντι της αποφοίτησής του απ’ το Πανεπιστήμιο και οι φίλοι του να βαράνε παλαμάκια στο ρυθμό της ζεμπεκιάς.  

Αλήθεια θα’ θελα σελίδες να γράψω. Με εικόνες και μνήμες. Όσα και τα τραγούδια, τα κομμάτια ιστορίας που διαδραματίστηκαν εκεί στην αυλή του Μουσείου Βρανά, για να περιγράψω ό,τι ζήσαμε. Εμείς οι 1.500 και πολλοί παραπάνω τυχεροί που περάσαμε το κατώφλι του μνημειακού πια χώρου κι αφεθήκαμε να μας παρασύρει ο μάγος Σταύρος Ξαρχάκος και οι «βοηθοί» του και να μάς μαγέψουν.

Τόσο που ελάχιστοι πρόσεξαν το ολόγιομο φεγγάρι, την πανσέληνο του Κόκκινου Ελαφιού (όπως ονομάτισαν οι Ινδιάνοι την πανσέληνο του Ιουλίου όπως εξήγησε στην ομήγυρη η Αγγελική, η οποία πρόσφατα διάβασε σχετικό άρθρο), που ήρθε και στεφάνωσε τη συναυλία. Και λίγο πριν κλείσει η νοητή αυλαία, είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε και τις καλλιτεχνικές δυνατότητες του οικοδεσπότη Νίκου Σηφουνάκη, να ερμηνεύει μαζί με την κ. Σαῒα, με την χαρακτηριστική του βραχνάδα στη φωνή «Μια βοσκοπούλα αγάπησα».

Σας ευχαριστούμε όλους. Και φυσικά όσους δούλεψαν προετοιμάζοντας την εκδήλωση. Εθελοντές, εργαζόμενους στο Μουσείο και στην Περιφέρεια, όσους συνδύασαν τη δημιουργικότητά τους με περισσό κόπο για να φύγουμε το βράδυ απ’ τον Παπάδο ολότελα μαγεμένοι. Αφήνοντας ίσως πίσω μας, τις ψυχές που είχαμε καταθέσει. Εκεί στην αυλή του Μουσείου Βρανά.