Αντίο στην Ελλάδα από τον επίτιμο δημότη Δυτικής Λέσβου

Την ολοκλήρωση της τετραετούς θητείας του ως πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα ανακοίνωσε ο Νόαμ Κατζ. Με ένα θερμό αποχαιρετιστήριο μήνυμα δήλωσε ότι φεύγει «με την καρδιά γεμάτη ευγνωμοσύνη», παίρνοντας μαζί του φιλίες, αναμνήσεις και βαθιά αγάπη για την Ελλάδα.

Ο Νόαμ Κατζ επιστρέφει στο Ισραήλ και στο Υπουργείο Εξωτερικών, όπου, όπως υπογράμμισε, θα συνεχίσει να στηρίζει και να ενισχύει τον ιδιαίτερο δεσμό ανάμεσα στις δύο χώρες. Η διπλωματική του θητεία ολοκληρώθηκε, όχι όμως και η θητεία του ως επίτιμου δημότη Δυτικής Λέσβου. Οι διπλωματικές αποστολές έχουν, άλλωστε, ημερομηνία λήξης. Οι τιμητικοί τίτλοι φαίνεται ότι διαθέτουν μεγαλύτερη αντοχή στον χρόνο.

Το «αντίο» του πρέσβη προσφέρει μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε την ιδιαίτερη σχέση του με τον Δήμο Δυτικής Λέσβου. Μια σχέση που ξεκίνησε με επίσημες επισκέψεις και μεγαλόπνοες προσδοκίες, πέρασε από τελετές και παραδοσιακούς χορούς και κατέληξε σε κινητοποιήσεις, διαμαρτυρίες και μια επεισοδιακή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου.

Η τιμή που συνοδεύτηκε από πολλές υποσχέσεις

Η απόφαση για την ανακήρυξη του Νόαμ Κατζ ως επίτιμου δημότη ελήφθη κατά πλειοψηφία στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Δυτικής Λέσβου στις 24 Μαρτίου 2023. Κατά της πρότασης είχαν ταχθεί οι δημοτικοί σύμβουλοι της Λαϊκής Συσπείρωσης, καθώς και οι τότε ανεξάρτητες σύμβουλοι Χρυσούλα Στεργιανού και Μαριάνθη Τσάκου.

Η επίσημη τελετή πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2023 στον αύλειο χώρο του Μουσείου Βιομηχανικής Ελαιουργίας της Αγίας Παρασκευής, παρουσία εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης, της πολιτικής ζωής, των Σωμάτων Ασφαλείας και των στρατιωτικών αρχών.

Ο τότε πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, Στρατής Γελαγώτης, είχε συνδέσει την τιμητική αναγνώριση με τη δράση του Νόαμ Κατζ κατά του ρατσισμού και με την ανάπτυξη σχέσεων ανάμεσα στο Ισραήλ και την ελληνική κοινωνία. Ο δήμαρχος Δυτικής Λέσβου Ταξιάρχης Βέρρος είχε παρουσιάσει την ανακήρυξη ως στρατηγική επιλογή για την ανάπτυξη δεσμών φιλίας και συνεργασίας.

Η τελετή ολοκληρώθηκε με παραδοσιακούς χορούς και χαμόγελα. Εκείνη την εποχή, άλλωστε, το μέλλον των σχέσεων Δυτικής Λέσβου και Ισραήλ παρουσιαζόταν τόσο ευοίωνο, ώστε έμοιαζε να αρκεί ένας τιμητικός τίτλος για να ανοίξουν οι δρόμοι του τουρισμού, των επενδύσεων και της επιχειρηματικότητας.

Από το ούζο και το ελαιόλαδο έως τις νεοφυείς επιχειρήσεις

Όπως είχε αποκαλύψει το «Ν» παρουσιάζοντας το πλήρες σκεπτικό της απόφασης, η ανακήρυξη δεν περιοριζόταν στην προσωπικότητα και στη διπλωματική πορεία του Νόαμ Κατζ. Συνοδευόταν από έναν εντυπωσιακό κατάλογο προσδοκιών για τη Δυτική Λέσβο.

Στην εισήγηση γινόταν λόγος για αύξηση του τουριστικού ρεύματος από το Ισραήλ, για προώθηση του ελαιολάδου, των τυροκομικών προϊόντων και του ούζου στην ισραηλινή αγορά, για προσέλκυση επενδύσεων σε παραθεριστικές κατοικίες και για στήριξη νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών και νεοφυών επιχειρήσεων.

Η συνεργασία συνδεόταν ακόμη με τη συμμετοχή του Yad Vashem σε Θερινό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Σκάλα Καλλονής, καθώς και με το σχέδιο δημιουργίας Διεθνούς Κέντρου Μελέτης και Ανάδειξης της Ιστορικής Μνήμης και του Πολιτισμικού Τραύματος στην Αγία Παρασκευή.

Με λίγα λόγια, ο επίτιμος δημότης θα μπορούσε να βοηθήσει σχεδόν παντού. Από την τουριστική προβολή και τις εξαγωγές ούζου έως την τεχνολογία, τις επενδύσεις και τη διεθνή δικτύωση. Ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα σχεδόν πλήρες, με μοναδική λεπτομέρεια ότι μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσιος απολογισμός για το ποια από αυτά υλοποιήθηκαν.

Ο Δήμος απέκτησε, λοιπόν, επίτιμο δημότη. Το αν απέκτησε περισσότερους τουρίστες, επενδύσεις, εξαγωγές και νέες επιχειρήσεις χάρη στη συγκεκριμένη επιλογή παραμένει ένα σαφώς πιο δύσκολο ερώτημα.

Οι αντιδράσεις που δεν μετακίνησαν τον τίτλο

Οι αντιδράσεις είχαν ξεκινήσει από την πρώτη στιγμή. Η Λαϊκή Συσπείρωση Δυτικής Λέσβου είχε καταγγείλει ήδη από τον Μάρτιο του 2023 την απόφαση, αμφισβητώντας μεταξύ άλλων το επιχείρημα ότι η τιμητική ανακήρυξη ενός πρέσβη μπορούσε να συμβάλει στην τουριστική ανάπτυξη του τόπου.

Το ζήτημα επανήλθε με πολύ μεγαλύτερη ένταση το 2025, με φόντο τον πόλεμο και την γενοκτονία στη Γάζα. Στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 29ης Μαΐου η Λαϊκή Συσπείρωση έθεσε το θέμα της αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό και ζήτησε την ανάκληση της ανακήρυξης.

Η δημοτική αρχή δεν άλλαξε στάση. Ακολούθησε κύμα ανακοινώσεων από το Παλλεσβιακό Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο, την Επιτροπή Ειρήνης Λέσβου, την Ένωση Ιδιωτικών Υπαλλήλων, την ΕΛΜΕ, την Ένωση Ιατρών ΕΣΥ, συνταξιουχικές οργανώσεις, γυναικείους συλλόγους και άλλους φορείς.

Στις 12 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε μεγάλη συγκέντρωση στο Πάρκο Βασιλειάδη στην Καλλονή. Μία εβδομάδα αργότερα ακολούθησε νέα κινητοποίηση έξω από το Δημοτικό Θέατρο Καλλονής, όπου συνεδρίαζε το Δημοτικό Συμβούλιο. Ο τιμητικός τίτλος, ωστόσο, αποδείχθηκε ανθεκτικότερος από τις διαμαρτυρίες.

Ο πρέσβης ως πρόσωπο χωρίς το κράτος

Η συνεδρίαση της 19ης Ιουνίου πραγματοποιήθηκε σε φορτισμένο κλίμα και με ισχυρή αστυνομική παρουσία, ακόμη και δυνάμεων της ΟΠΚΕ, έξω από το Δημοτικό Θέατρο.

Παρά την παρουσία πολιτών και εκπροσώπων φορέων, η δημοτική αρχή αρνήθηκε να ανακαλέσει την απόφαση. Ο Ταξιάρχης Βέρρος υποστήριξε ότι η τιμητική ανακήρυξη αφορούσε το πρόσωπο του Νόαμ Κατζ και όχι το κράτος του Ισραήλ.

Η εξήγηση είχε αναμφίβολα τη δική της πρωτοτυπία. Ένας πρέσβης μπορούσε, σύμφωνα με αυτή τη λογική, να τιμηθεί ως απλό πρόσωπο, αποσυνδεδεμένο από το κράτος το οποίο εκπροσωπούσε επισήμως. Βέβαια, το διπλωματικό αξίωμα, οι επαφές με την πρεσβεία και οι προσδοκίες συνεργασίας με το Ισραήλ κατείχαν κεντρική θέση στην αρχική αιτιολόγηση της ανακήρυξης, αλλά αυτές είναι λεπτομέρειες που προφανώς χάνονται στη μετάφραση της εξωτερικής πολιτικής σε τοπική αυτοδιοίκηση.

Ο δήμαρχος πρότεινε ως λύση ένα ψήφισμα υπέρ της ειρήνης και μια καμπάνια ανθρωπιστικής βοήθειας. Η ειρήνη μπορούσε να αποκτήσει ψήφισμα, η ανθρωπιστική βοήθεια μπορούσε να αποκτήσει καμπάνια και ο Νόαμ Κατζ μπορούσε να διατηρήσει τον τίτλο του. Όλοι, με έναν τρόπο, θα έπαιρναν κάτι.

Το διπλωματικό «αντίο» και ο δημοτικός απολογισμός

Ο Νόαμ Κατζ ολοκληρώνει πλέον τη θητεία του και επιστρέφει στο Ισραήλ. Φεύγει, όπως αναφέρει, με αμέτρητες φιλίες, αξέχαστες αναμνήσεις και βαθιά αγάπη για την Ελλάδα. Στις αποσκευές του μπορεί ασφαλώς να προσθέσει και τον τίτλο του επίτιμου δημότη Δυτικής Λέσβου.

Στη Δυτική Λέσβο μένουν η απόφαση, οι περσινές αντιδράσεις και τα αναπάντητα ερωτήματα για τα αποτελέσματα της περίφημης στρατηγικής συνεργασίας. Τα διπλωματικά χρόνια πέρασαν, όμως ο δημόσιος απολογισμός για τις τουριστικές, επενδυτικές και εμπορικές προσδοκίες φαίνεται ότι χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο.

Και κάπως έτσι, με τον Νόαμ Κατζ να φεύγει αλλά τον τιμητικό τίτλο να παραμένει, γεννιέται το εύλογο ερώτημα. Άραγε θα προτείνει τώρα ο Δήμος Δυτικής Λέσβου και τον νέο πρέσβη ή τη νέα πρέσβειρα του Ισραήλ στην Ελλάδα, ώστε να ανακηρυχθεί και αυτός ή αυτή επίτιμος δημότης;