Σοβαρές ενστάσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό διατυπώνει το ΤΕΕ – Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου, υποστηρίζοντας ότι οι ιδιαίτερες αναπτυξιακές και γεωγραφικές συνθήκες των νησιών δεν αποτυπώνονται επαρκώς στην τελική ΚΥΑ. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ένταξη της Λέσβου, της Χίου, της Σάμου, της Ικαρίας και της Λήμνου στην ίδια ομάδα με τη Ρόδο και την Κέρκυρα, παρά τις σημαντικές διαφορές στην τουριστική τους ανάπτυξη.

Το Τμήμα επισημαίνει ότι τα αυξημένα όρια αρτιότητας δυσχεραίνουν την αξιοποίηση της κατακερματισμένης νησιωτικής ιδιοκτησίας και περιορίζουν τις δυνατότητες μικρών και οικογενειακών επιχειρήσεων. Παράλληλα, ζητά συγκεκριμένο προγραμματισμό έργων σε μεταφορές και βασικές υποδομές. Σύμφωνα με το ΤΕΕ, κανένα από τα 13 αιτήματα που είχε καταθέσει πριν από την έγκριση του Πλαισίου δεν υιοθετήθηκε πλήρως, ενώ ασκεί κριτική και στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου για την απουσία ουσιαστικής δημόσιας παρέμβασης κατά τη διαδικασία διαμόρφωσής του.

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου, με αφορμή την έγκριση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, επανέρχεται σε ένα ζήτημα για το οποίο έχει τοποθετηθεί επανειλημμένα και τεκμηριωμένα, από τη διαδικασία διαβούλευσης του 2024 έως και τον Μάιο του 2026.

Σε όλες τις παρεμβάσεις μας επισημάναμε κάτι πολύ συγκεκριμένο: ο σχεδιασμός για τον τουρισμό δεν μπορεί να είναι ίδιος για όλα τα νησιά της χώρας, όταν οι συνθήκες είναι τόσο διαφορετικές. Το επίπεδο τουριστικής ανάπτυξης, οι υποδομές, η πρόσβαση, το μέγεθος και ο κατακερματισμός της ιδιοκτησίας διαφέρουν σημαντικά από νησί σε νησί.

Μετά τη δημοσίευση της τελικής ΚΥΑ, διαπιστώνουμε ότι ο βασικός αυτός προβληματισμός μας παραμένει.

Η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Ικαρία και η Λήμνος εντάσσονται στην ίδια Ομάδα Ι με τη Ρόδο και την Κέρκυρα, παρότι πρόκειται για νησιά με πολύ διαφορετική τουριστική ανάπτυξη και διαφορετικές ανάγκες.

Μάλιστα, ενώ τα νησιά αυτά μπαίνουν στην ίδια ομάδα, η ίδια η ΚΥΑ προβλέπει ειδική εξαίρεση για τη Ρόδο και την Κέρκυρα ως προς τους Οργανωμένους Υποδοχείς Τουριστικών Δραστηριοτήτων, χωρίς αντίστοιχη πρόβλεψη για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου.

Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που επισημαίνουμε από την αρχή: δεν μπορεί ένα νησί που προσπαθεί ακόμη να αναπτύξει τον τουρισμό του να αντιμετωπίζεται με τους ίδιους όρους με έναν ήδη ώριμο και ιδιαίτερα ανεπτυγμένο τουριστικό προορισμό.

Ιδιαίτερα σημαντικό παραμένει το θέμα της αρτιότητας των οικοπέδων στα οποία μπορεί να γίνει μια νέα τουριστική επένδυση.

Το Τμήμα μας είχε ζητήσει, ειδικά για το Βόρειο Αιγαίο, να εξεταστούν μικρότερα όρια, από 4 έως 8 στρέμματα ανάλογα με την περιοχή, και να υπάρχει η δυνατότητα τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια να προσαρμόζουν αυτά τα όρια στις πραγματικές συνθήκες κάθε τόπου.

Η τελική ΚΥΑ διατηρεί αυξημένα όρια αρτιότητας, μεταξύ των οποίων και τα 8 στρέμματα σε συγκεκριμένες κατηγορίες περιοχών.

Στα νησιά μας, όμως, η ιδιοκτησία είναι σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένη. Οι περισσότεροι μικροί ιδιοκτήτες δεν διαθέτουν μεγάλες ενιαίες εκτάσεις και η τουριστική δραστηριότητα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις.

Όταν λοιπόν απαιτούνται τόσο μεγάλες εκτάσεις για μια νέα τουριστική μονάδα, στην πράξη περιορίζεται σημαντικά η δυνατότητα του μικρού ιδιοκτήτη να αξιοποιήσει τη γη του και του μικρού επιχειρηματία να επενδύσει στον τόπο του.

Αυτό ήταν ένα από τα βασικά ζητήματα που θέσαμε από το 2024 και εξακολουθεί να παραμένει.

Παράλληλα, έχουμε επισημάνει την ανάγκη προστασίας των μικρών μη κύριων τουριστικών καταλυμάτων και των ενοικιαζόμενων δωματίων. Πρόκειται για επιχειρήσεις που αποτελούν σημαντικό κομμάτι της τουριστικής οικονομίας των νησιών μας και δεν πρέπει να επιβαρύνονται από ρυθμίσεις σχεδιασμένες με βάση μεγαλύτερες ξενοδοχειακές επενδύσεις.

Για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου η τουριστική ανάπτυξη εξαρτάται άμεσα από τις ακτοπλοϊκές και αεροπορικές συνδέσεις, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια, αλλά και από βασικές υποδομές όπως η ύδρευση, η ενέργεια και η διαχείριση των λυμάτων.

Για τον λόγο αυτό είχαμε ζητήσει ειδικότερη αναφορά στις ανάγκες του Βορείου Αιγαίου και συγκεκριμένο προγραμματισμό των έργων που απαιτούνται.

Το νέο Πλαίσιο περιλαμβάνει κατευθύνσεις για τις υποδομές, χωρίς όμως τη συγκεκριμένη χρονική δέσμευση που θεωρούμε αναγκαία.

Δεν αρκεί να καθορίζουμε πώς και πού μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός. Πρέπει ταυτόχρονα να εξασφαλίζουμε και τις υποδομές που θα επιτρέψουν αυτή την ανάπτυξη.

Η αξιολόγηση του νέου Πλαισίου πρέπει να είναι αντικειμενική. Για τον λόγο αυτό οφείλουμε να αναγνωρίσουμε και το σημείο στο οποίο υπήρξε θετική αλλαγή.

Στο αρχικό σχέδιο είχαμε αντιταχθεί στην οριζόντια απαγόρευση τουριστικής ανάπτυξης σε συγκεκριμένες μικρές νησίδες και βραχονησίδες των παραμεθόριων περιοχών.

Η απαγόρευση αυτή δεν διατηρήθηκε με την αρχική της μορφή στην τελική ΚΥΑ.

Το θεωρούμε θετική εξέλιξη και ένα σημείο στο οποίο οι παρεμβάσεις που έγιναν κατά τη διαβούλευση είχαν αποτέλεσμα. Παραμένει, ωστόσο, η ανάγκη να αποσαφηνιστεί ο τρόπος εφαρμογής της νέας ρύθμισης για τα νησιά κάτω των 1.000 στρεμμάτων.

Δεν μπορούμε, τέλος, να μην επισημάνουμε την απουσία μιας ουσιαστικής και δημόσιας θεσμικής παρέμβασης από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου κατά τη διάρκεια αυτής της μακράς διαδικασίας.

Μιλάμε για ένα Χωροταξικό Πλαίσιο που επηρεάζει άμεσα τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο, την Ικαρία και τη Λήμνο και θα καθορίσει για πολλά χρόνια πού και με ποιους όρους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός.

Το ΤΕΕ Βορειοανατολικού Αιγαίου κατέθεσε τις παρατηρήσεις του, επανήλθε όταν διαπίστωσε ότι βασικά ζητήματα δεν αντιμετωπίστηκαν και ενημέρωσε δημόσια για τις επιπτώσεις των προτεινόμενων ρυθμίσεων.

Σε ένα θέμα τέτοιας σημασίας για το αναπτυξιακό μέλλον των νησιών μας, θα περιμέναμε από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου να έχει διεκδικήσει με την ίδια επιμονή τις αναγκαίες αλλαγές και να έχει υπερασπιστεί θεσμικά τις ιδιαιτερότητες των νησιών που εκπροσωπεί.

Η επισήμανση αυτή δεν γίνεται για να δημιουργηθεί αντιπαράθεση μεταξύ θεσμικών φορέων. Γίνεται γιατί σε τόσο σημαντικές αποφάσεις το Βόρειο Αιγαίο δεν έχει την πολυτέλεια της απουσίας.

Η σιωπή, όταν αποφασίζεται το αναπτυξιακό μέλλον των νησιών μας, δεν μπορεί να είναι επιλογή.

Το ΤΕΕ – Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εφαρμογή του νέου Ειδικού Χωροταξικού και να παρεμβαίνει θεσμικά όπου απαιτείται.

Δεν ζητάμε ειδική μεταχείριση για τα νησιά μας. Ζητάμε οι κανόνες να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές συνθήκες κάθε τόπου, ώστε η προστασία του περιβάλλοντος να συμβαδίζει με τη δυνατότητα βιώσιμης ανάπτυξης, τη στήριξη της μικρής ιδιοκτησίας και της τοπικής επιχειρηματικότητας.

Γιατί το Βόρειο Αιγαίο δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους κανόνες. Χρειάζεται κανόνες που να ανταποκρίνονται στη δική του πραγματικότητα.

Συνοπτικός πίνακας: τι ζητήσαμε και τι προβλέπει η τελική ΚΥΑ

Ο παρακάτω πίνακας αποτυπώνει τα 13 διακριτά αιτήματα της παρέμβασης του Τμήματος πριν από την έγκριση της ΚΥΑ το 2026. Η θετική μεταβολή για τις μικρές νησίδες/βραχονησίδες αφορά προγενέστερη παρατήρηση και δεν περιλαμβάνεται στα 13 αυτά αιτήματα. Ιδιαίτερη σημασία έχει, επίσης, ότι η μη ενσωμάτωση των παρατηρήσεων και προτάσεών μας δεν συνοδεύεται, σε καμία περίπτωση, από τεκμηριωμένη αιτιολόγηση της απόρριψής τους. Έτσι, παρά την επανειλημμένη και αναλυτική κατάθεσή τους από το Τμήμα μας, δεν προκύπτει για ποιους λόγους κρίθηκε ότι δεν μπορούν να υιοθετηθούν.

Συμπέρασμα του πίνακα: στα 13 διακριτά αιτήματα της προ έγκρισης παρέμβασης του 2026 δεν καταγράφεται πλήρης υιοθέτηση κάποιου αιτήματος, ενώ σε ένα σημείο η τελική ρύθμιση κινείται σε δυσμενέστερη κατεύθυνση.