Σημαντική μείωση παρουσιάζει ο αριθμός των παιδιών που έχουν εγγραφεί στην Α΄ Δημοτικού της Λέσβου για το σχολικό έτος 2026-2027, αποτυπώνοντας στις σχολικές αίθουσες τις συνέπειες του δημογραφικού προβλήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου, κατά το σχολικό έτος 2025-2026 φοίτησαν στην Α΄ τάξη 626 μαθητές και μαθήτριες στη Λέσβο και 154 στη Λήμνο.

Για τη νέα σχολική χρονιά έχουν εγγραφεί 570 παιδιά στη Λέσβο και 169 στη Λήμνο. Συνολικά, ο αριθμός τους μειώνεται από 780 σε 739, δηλαδή κατά 41 παιδιά ή 5,3%.

Υπερπενταπλάσια μείωση από την πανελλαδική στη Λέσβο

Η μεγαλύτερη υποχώρηση καταγράφεται στη Λέσβο, όπου οι εγγραφές στην Α΄ Δημοτικού μειώθηκαν κατά 56 παιδιά, από 626 σε 570. Πρόκειται για πτώση της τάξης του 8,9% μέσα σε έναν χρόνο.

Η μείωση αυτή είναι πολύ εντονότερη από εκείνη που καταγράφεται σε πανελλαδικό επίπεδο. Για το σχολικό έτος 2026-2027 κατανεμήθηκαν στην Α΄ Δημοτικού των δημόσιων σχολείων γενικής εκπαίδευσης 69.895 παιδιά, έναντι 71.094 την προηγούμενη χρονιά. Πρόκειται για 1.199 λιγότερα παιδιά, με την πανελλαδική μείωση να διαμορφώνεται στο 1,7%.

Επομένως, η ποσοστιαία μείωση στη Λέσβο είναι περισσότερο από πέντε φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη πανελλαδική. Ακόμη και αν συνυπολογιστεί η αύξηση της Λήμνου, η συνολική πτώση κατά 5,3% στην περιοχή ευθύνης της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης παραμένει περίπου τριπλάσια από την εθνική.

Χρειάζεται, πάντως, μια μεθοδολογική επισήμανση καθώς τα τοπικά στοιχεία αφορούν φοίτηση και εγγραφές, ενώ τα πανελλαδικά αναφέρονται στην κατανομή των παιδιών στα δημόσια σχολεία γενικής εκπαίδευσης. Οι κατηγορίες είναι στενά συνδεδεμένες, αλλά όχι απολύτως ταυτόσημες, και οι αριθμοί ενδέχεται να μεταβληθούν έως την έναρξη των μαθημάτων λόγω εκπρόθεσμων εγγραφών, μετεγγραφών και μετακινήσεων οικογενειών.

Αντίθετη τάση στη Λήμνο

Διαφορετική είναι η εικόνα στη Λήμνο, η οποία διοικητικά αποτελεί τη Β΄ Λέσβου. Οι εγγραφές αυξήθηκαν από 154 σε 169, δηλαδή κατά 15 παιδιά ή 9,7%.

Στη Β΄ Λέσβου υπάγονται τα Δημοτικά Σχολεία της Μύρινας, του Αγίου Δημητρίου, της Ατσικής, του Θάνους, του Κάσπακα, του Κοντιά, του Κοντοπουλίου, του Μούδρου και της Νέας Κούταλης, καθώς και το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας.

Η αύξηση αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά τα στοιχεία ενός σχολικού έτους δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν μόνιμη αντιστροφή της δημογραφικής τάσης. Χρειάζεται σύγκριση με μεγαλύτερο βάθος χρόνου, καθώς και εξέταση της κατανομής των παιδιών ανά σχολείο και περιοχή. Μια αύξηση συγκεντρωμένη στη Μύρινα, για παράδειγμα, έχει διαφορετική σημασία από μια ενίσχυση που αφορά και τα χωριά της Λήμνου.

Το δημογραφικό αποτυπώνεται στα σχολεία

Η μείωση των παιδιών που περνούν για πρώτη φορά την πόρτα του Δημοτικού δεν αποτελεί μια απλή ετήσια εκπαιδευτική μεταβολή. Συνδέεται με τη μείωση των γεννήσεων, τη γήρανση του πληθυσμού, την αποχώρηση νεότερων ανθρώπων και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέες οικογένειες ως προς την εργασία, τη στέγαση, τη φροντίδα και την καθημερινή ζωή στα νησιά.

Η Απογραφή του 2021 κατέγραψε στη Λέσβο 83.068 μόνιμους κατοίκους, έναντι 86.436 το 2011. Μέσα σε μία δεκαετία ο πληθυσμός του νησιού μειώθηκε κατά 3.368 κατοίκους ή περίπου 3,9%.

Οι εγγραφές στην Α΄ Δημοτικού λειτουργούν ως ένας ακόμη, πιο άμεσος δείκτης αυτής της εξέλιξης. Δεν αποτυπώνουν απλώς πόσα παιδιά γεννήθηκαν πριν από περίπου έξι χρόνια, αλλά και πόσες οικογένειες εξακολουθούν να ζουν και να μεγαλώνουν τα παιδιά τους στον τόπο.

Επιπτώσεις και για τα σχολεία των χωριών

Η συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού μπορεί να επηρεάσει τον αριθμό των τμημάτων, τις οργανικές θέσεις των εκπαιδευτικών και, σε βάθος χρόνου, τη δυνατότητα διατήρησης μικρών σχολικών μονάδων.

Για ένα νησί με μεγάλες αποστάσεις και πολλούς μικρούς ή απομακρυσμένους οικισμούς, η υποβάθμιση ή η αναστολή λειτουργίας ενός σχολείου δεν αποτελεί απλώς διοικητική μεταβολή. Αυξάνει τις καθημερινές μετακινήσεις των παιδιών, επιβαρύνει τις οικογένειες και αποδυναμώνει τις προϋποθέσεις παραμονής νέων ανθρώπων στα χωριά.

Τα φετινά στοιχεία επαναφέρουν το δημογραφικό ως ζήτημα δημόσιας πολιτικής, που δεν αντιμετωπίζεται μόνο με οικονομικά επιδόματα, αλλά απαιτεί σταθερή εργασία, προσιτή κατοικία, υπηρεσίες υγείας και φροντίδας, επαρκή σχολεία και ουσιαστική στήριξη της ζωής στα νησιά.