× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Για την παγκόσμια ημέρα ελληνικής γλώσσας

Γράφει ο: Β. Α. ΓΕΩΡΓΑΣ. «Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;» [Δ. Σολωμός]

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 9/2/2026

Για την παγκόσμια ημέρα ελληνικής γλώσσας
' χρόνος ανάγνωσης

9η Φεβρουαρίου: Παγκόσμια ημέρα ελληνικής γλώσσας. Ελάχιστος φόρος τιμής σε μια πλούσια γλώσσα με μακραίωνη διαρκή ιστορία, με αξιοθαύμαστη πλαστικότητα και απέραντη πολυτυπία χάρη στην οποία κατάφερε και καταφέρνει να αποδώσει και το πιο λεπτό φιλοσοφικό νόημα, το πιο βαθύ λυρικό συναίσθημα, το πιο ψηλό και πλατύ επικό μεγαλείο. Μακρινή πηγή του ευρωπαϊκού πολιτισμού η Ελλάδα, βρίσκεται ολοζώντανη μέσα στις λέξεις που καθημερινά μεταχειρίζεται ο Ευρωπαίος πολίτης. Οι γλωσσικές ρίζες της ελληνικής, όπως τη διαμόρφωσαν και την εξύψωσαν μεγάλοι πλαστουργοί του Λόγου, προσφέρουν στήριγμα στέρεο και βαθύ στις ευρωπαϊκές γλώσσες παρέχοντάς τους συγχρόνως την πιο υψηλή δυνατότητα για αφαίρεση. 

Ο λόγος στον Άγγελο Δεληβοριά και σε απόσπασμα από καίρια ομιλία του στην 53η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης (Οκτώβριος 2001), όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

 Η ελληνική γλώσσα μπορεί να μιλιέται σήμερα από ένα πλήθος που δεν ξεπερνά συνολικά τα είκοσι εκατομμύρια, παραμένει όμως η γλώσσα με την οποία μίλησαν για πρώτη φορά η ποίηση και το θέατρο, η φιλοσοφία και η επιστήμη, τα μαθηματικά και η ιατρική, το δίκαιο και η ηθική, η πολιτική και η ίδια η ιστορία˙ η γλώσσα με την οποία αποκρυσταλλώθηκε για πρώτη φορά το νόημα των αφηρημένων εννοιών και σφυρηλατήθηκε επίσης για πρώτη φορά το περιεχόμενο της δημοκρατίας. Είναι η γλώσσα ενός μικρού χώρου που νίκησε τον χρόνο με τη διάρκεια της ευπλασίας της, με την κυριολεκτική της εμβέλεια και με τη μαγική ικανότητα ενός συνεχούς αναπροσανατολισμού. Είναι η γλώσσα της συγγραφής των Ευαγγελίων και ενός μεγάλου μέρους από τις αναζητήσεις του μεσαιωνικού στοχασμού, μια γλώσσα που βυθίζεται με την ίδια ευχέρεια στα βαθιά νερά του παρελθόντος και στα επικίνδυνα συχνά ρεύματα των εκάστοτε νέων καιρών. Γιʼ αυτό και άντεξε όχι μόνο τους τέσσερις αιώνες της οθωμανικής κυριαρχίας, αλλά και τις εξίσου επώδυνες περιόδους της ενετικής και της αγγλικής κατοχής. Για την ακρίβεια, όχι απλώς άντεξε επιβιώνοντας, αλλά ανθώντας ποιητικά, με έναν τρόπο που είχε προκαλέσει τον ανυπόκριτο θαυμασμό του Goethe, ο οποίος μάλιστα μετέφρασε και ορισμένα δημοτικά τραγούδια. Όταν το 1825, μέσα στη δίνη του Αγώνα της Ανεξαρτησίας, κυκλοφορούσε για πρώτη φορά η γαλλική έκδοση των δημοτικών τραγουδιών, ο Claude Fauriel δεν δίσταζε να διακηρύξει ότι «η νέα ελληνική (γλώσσα) έχοντας έναν πυρήνα το ίδιο ομοιογενή και πιο πλούσιο από τα γερμανικά, όντας το ίδιο ξεκάθαρη με τα γαλλικά, πιο εύκαμπτη από τα ιταλικά και πιο αρμονική από τα ισπανικά, δεν της λείπει τίποτε, για να θεωρηθεί από τώρα η πιο όμορφη γλώσσα της Ευρώπης».

           Η πλαστικότητα της νεοελληνικής εκδοχής του ίδιου πάντοτε πανάρχαιου λόγου με την καίρια αμεσότητα, την ευφάνταστη παρασημαντική και τη συγκινητική μουσικότητα εξακολούθησε όμως να πυροδοτεί τα πετάγματα της έκφρασης και μετά το δημοτικό τραγούδι: από τον «Ύμνον εις την Ελευθερίαν» και τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του λιγότερο γνωστού ‒δηλαδή ατελώς μεταφρασμένου‒ εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού ως τις «Ωδές» του παντελώς αγνώστου Ανδρέα Κάλβου, από τον Καβάφη και τον Σεφέρη ως τον Ρίτσο και τις νεότερες  γενιές που διαπλάθουν την αυτοσυνειδησία μας.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

          Η Ελλάδα κρατώντας ζωντανό ακόμη τον απόηχο της πνοής του Ομήρου και της Σαπφώς, του Αισχύλου και του Ευριπίδη, είναι η χώρα της ποίησης ‒ για να μην πω: η πατρίδα της. Αυτό αναδύεται με συγκρατημένη περηφάνια από τους στίχους του Οδυσσέα Ελύτη στο «Άξιον Εστί» ως σημαντική κατάθεση του ελληνικού στο στερέωμα του ευρωπαϊκού λόγου:

          Τη Γλώσσα μού έδωσαν ελληνική˙

          το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου.

          Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η ιστορία του Στράτου...

Γράφει ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΠΙΩΤΑΣ
Η ιστορία του Στράτου...
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Κορίτσι έξι χρόνων μόνο χωρίς γονείς, έξω από την Ασφάλεια

Οι πρώτες μέρες της χούντας στη Μυτιλήνη μέσα από τις αναμνήσεις - Γράφει η ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ*
Κορίτσι έξι χρόνων μόνο χωρίς γονείς, έξω από την Ασφάλεια
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το εμπορικό πλεόνασμα πάνω από την κοινωνική επιβίωση

Γράφει η ΘΕΟΦΑΝΙΑ ΙΝΤΖΙΡΤΖΗ, Κοινωνική Ανθρωπολόγος και Ιστορικός
Το εμπορικό πλεόνασμα πάνω από την κοινωνική επιβίωση
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ψωνίζοντας… ό,τι βρω

Γράφει η ΜΑΡΙΝΑ ΠΟΛΛΑΤΟΥ
Ψωνίζοντας… ό,τι βρω
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Να πληρώσουν τη ζημιά που προξένησαν στο νησί

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ν. ΠΑΤΣΗΣ, κάτοικος Δυτικής Λέσβου
Να πληρώσουν τη ζημιά που προξένησαν στο νησί
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Κραυγή απόγνωσης από Αγρα Λέσβου

Γράφει ο ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΙΝΤΖΙΡΤΖΗΣ, Πρόεδρος της Κοινότητας Άγρας
Κραυγή απόγνωσης από Αγρα Λέσβου
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Που το πάνε;

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ
Που το πάνε;
ΣΤΗΛΗ ΑΛΑΤΟΣ

Κρίση στην κτηνοτροφία στη Λέσβο… SOS

Γράφει ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΠΑΚΑΣ
Κρίση στην κτηνοτροφία στη Λέσβο… SOS
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΑΓΡΟΤΕΣ

Όταν το Υπουργείο «κοιμάται» και η Λέσβος καταρρέει

Χωρίς επαρκείς κτηνιάτρους, χωρίς ουσιαστική στήριξη, χωρίς καμία σοβαρή πολιτική διαχείρισης των επιπτώσεων από τον αφθώδη πυρετό
Όταν το Υπουργείο «κοιμάται» και η Λέσβος καταρρέει
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Μήτσου Ν. Τσιάμη, Δοξαστικά στον Αργύρη Εφταλιώτη, Αθήνα 1974

Παρουσίαση : Δημήτρης Πατίλας
Μήτσου Ν. Τσιάμη, Δοξαστικά στον Αργύρη Εφταλιώτη, Αθήνα 1974
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Χρονογραφικό Πάσχα 101 ετών

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ, συγγραφέας, Δρ. Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
Χρονογραφικό Πάσχα 101 ετών